اعتنا نكرده است . و درك مطلب در اين شكل به جهت بازگشت آن به سه شكل ديگر آسان است .
58 . در قياسهاى غير حملى ، مطلب از طريق مقايسه به دست مىآيد ؛ زيرا قياس غير حملى يا شرطى اقترانى اتصالى است كه در اين صورت ، حكم آن حكم قياس حملى است ، يا غير آن است كه باز در اين صورت ، كيفيت اين قياس در تقدّم بر مطلوب و توقف [ مطلوب ] بر آن مثل كيفيت قياس حملى است .
59 . تصديقى كه تصديق مطلوب بر آن توقف دارد بايد به صورت قياس تأليف شود ، تا تصديق مطلوب مربوط به آن را نتيجه دهد ، زيرا آن تصديق بايد با تصديق مطلوب مناسب باشد ، چون از يك تصديق لزوما نمىتوان تصديق مباين آن را حاصل كرد . و ارتباط بين دو تصديق يا در موضوع است يا در محمول و يا در هردو . در هرحال ، لازم است تصديقى كه تصديق مطلوب بر آن توقف دارد بيش از يكى باشد ، زيرا اگر تنها يكى باشد در اينصورت تصديق مطلوب از لوازم آن محسوب مىشود به نحوى كه علم به اين دو ، يك چيز خواهد بود ؛ و چون آن تصديق ضرورى است مطلوب نيز ضرورى خواهد بود و حال آنكه اين تصديق يك تصديق نظرى فرض شده بود و اين خلف است . 19
60 . همچنين از آنجا كه ارتباط و سبب تصديق بودنش يا ناشى از لزوم يا ناشى از عناد بين آن دو تصديق است ، پس هيئت تأليف آنها به
برهان ( فارسى ) — صفحة 52
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٥٢