فصل سوم : [ تصديق به ضرورى و نظرى تقسيم مىشود ]
51 . تصديق به ضرورى و نظرى تقسيم مىشود ، و تصديق نظرى به تصديق ضرورى مىانجامد . تقسيم تصديق به اين دو قسم به اين دليل است كه ، قضيه يا در حصول علم يقينى به آن ، محتاج تصديق ديگر نيست يا به تصديق ديگرى محتاج است ؛ نوع اوّل ضرورى و بديهى ، و نوع دوم نظرى ناميده مىشود . دليل اينكه نظرى به بديهى مىانجامد اين است كه ، از آنجا كه حصول تصديق نظرى بر تصديق ديگرى توقف دارد ، به نحوى كه اگر آن تصديق حاصل نشود اين هم حاصل نخواهد شد ؛ اگر آن تصديق نيز چنين باشد بايد به تصديق ديگرى منتهى شود ، و اين سلسله در يك حد توقف نيابد آنگاه اصلا نبايد هيچ تصديقى صورت بگيرد و اين خلف است و مستلزم حدود غير متناهى بالفعل بين دو حدّ موضوع و محمول يا مقدّم و تالى خواهد بود كه اين نيز خلف است .
52 . در تعليم اوّل مىگويد : 14 بعد از روشن شدن اينكه اين عدم تناهى چهبسا در محمولات يك موضوع معين ، مانند محمول آن و