قضاى موقوف كه مورد وقوع بداء است بر آن جريان يافته است .
كلام نفسى
دوم : مسأله كلام نفسى
اشاعره اتفاق نظر دارند كه كلام - غير از نوع لفظى معروف - نوع ديگرى دارد كه در نزد آنان كلام نفسى ناميده مىشود . آنگاه [ در اين مفهوم ] اختلاف كرده اند : گروهى از ايشان گفته اند : كلام نفسى مدلول كلام لفظى و معناى آن است . و ديگران گفته اند : كلام نفسى مغاير مدلول لفظ است و دلالت لفظ بر آن از قبيل دلالت فعل اختيارى بر اراده فاعل است . بنابراين قول به قديم بودن قرآن را بنا نهادند ، زيرا قرآن ، كلام خداست و كلام از صفات ذاتى قديم خداوند با قديم بودن ذات پروردگار است . و آنچه در ميانشان معروف است اختصاص قديم بودن به كلام است ، جز آنكه فاضل
قوشچى به برخى اشاعره قديم بودن جلد و غلاف قرآن را نسبت داده است . « 1 » و در مقابل اين گروه برخى گروه هاى مسلمانان از حدوث قرآن سخن گفته اند و اينكه كلام لفظى خداوند آفريده اوست و نوع ديگرى از كلام وجود ندارد .
ادله اشاعره بر كلام نفسى
كسانى كه از ثبوت كلام نفسى سخن گفته اند بر مدعايشان به چند وجه استدلال كرده اند :
هامش
( 1 ) - شرح تجريد ، مقصد سوم ص 354 .