هر آنچه از آن قضاها بخواهد محو و هر آنچه بخواهد اثبات مىكند و با اين همه او به نسبت هر زمان قضاى حتمى دارد كه تغيير نمى كند و آن اصلى است كه ساير قضاها به سوى آن باز مى گردد . و با اين بيان آشكار مى گردد تمامى وجوه و اقوالى كه در تفسير آيه شريفه بيان شد نادرست است .
امر دوم : بداء به معنايى كه اماميه اعتقاد دارد در حقيقت ابداء و اظهار ( آشكار نمودن ) است و اطلاق لفظ بداء ( آشكار شدن ) بر ابداء مبتنى بر تنزيل و همانندى است .
امر سوم : اعتقاد به بداء اعتراف به اين امر است كه خداوند بر ممكنات تسلط تام دارد و تمامى ممكنات در حدوث و بقاء تحت تسلط و قدرت او هستند و اين موجب انقطاع انسان به سوى خداوند مىشود و موجب مىشود انسان پاسخ به دعاى خود و كفايت امور مهم زندگى خود را از خداوند بطلبد . و رواياتى كه مشتمل بر [ لزوم ] اهتمام به مسأله بداء است به اين امر اشاره دارد و آنچه دلالت نمود كه صدقه و صله رحم و همانند آن بر عمر مى
افزايد بر اين معنا حمل مىشود .
امر چهارم : سخنان امامان معصوم كه از حوادث آينده خبر داده اند بر دو قسم است : اول : آنچه به واقع شدن امر آينده به صورت قطعى خبر مى دهند كه كاشف از اين مطالب است كه آنچه از آن خبر داده شده است از مواردى است كه قضاى محتوم بر آن جريان يافته است . و ديگرى مواردى كه از آن به اين نحو خبر داده شده : وابسته به اين امر است كه بر خلاف آن مشيت الهى ولو با قرينه منفصل تعلق نگيرد و كاشف از اين است كه آنچه از آن خبر داده شده از مواردى است كه
جبر و اختيار (فارسى) — صفحة 133
مساهمون: السيد محمد صادق الروحاني
ص١٣٣