رسول خدا صلى الله عليه و آله كرده بود نزاع داشتند . على و عباس نزد عمر با يكديگر تندى كردند . عثمان گفت : اى امير مؤمنان ، ميان اين دو داورى كن و آنها را از همديگر رهايى ده . عمر [ رو به عباس و على [ عليه السلام ] ] گفت : شما را به خدايى كه آسمانها و زمين به فرمان او برپاست سوگند مىدهم ، آيا مىدانيد كه رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : « ما ارث نمىگذاريم ؛ آنچه بر جاى نهيم صدقه است » ، و مقصودش خود او بود ؟ [ ديگران ] گفتند : او چنين فرموده است . پس [ ديگر بار ] روى به عباس و على [ عليه السلام ] كرد و پرسيد : شما را به خدا سوگند مىدهم ، آيا شما نيز اين را مىدانيد ؟ گفتند : آرى . عمر گفت : اينك من در اين باره برايتان حديث مىكنم ؛ خداوند در « فىء » اختصاصاً چيزهايى به پيامبر صلى الله عليه و آله خود داد كه به ديگران نداد . خداوند فرمود : وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ وَلَكِنَّ اللَّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلَى مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ « 1 » اين « فىء » اختصاصاً از آن رسول خدا بود ، اما او آن را در اعفار خود نگرفت و از شما دريغ نداشت . او اين مال را به شما داد و در ميان شما پراكند تا جايى كه همين اندازه اراضى از آن ماند . رسول خدا صلى الله عليه و آله در دوران زندگى خود به كسان خويش خرجى يك ساله مىداد و سپس باقيماندهء درآمدها [ ى اين اراضى ] را جزو اموال عمومى مىكرد . او در همه دوران زندگى چنين كرد . پس از آن كه درگذشت ابوبكر گفت : من جانشين رسول خدايم ، و در اين باره به همان شيوه عمل كرد كه رسول خدا صلى الله عليه و آله عمل كرده بود . شما هم - رو به على [ عليه السلام ] و عباس - زنده بوديد . آيا اكنون مدعى هستيد كه ابوبكر در اين مورد ستم روا داشته و كارى ناروا كرده است ؟ در حالى كه خداوند خود مىداند كه او مردى درستكار ، درست انديش و حق پوى بود . سپس آنگاه كه ابوبكر درگذشت گفتم : من سزاوارترين مردم به رسول خدا صلى الله عليه و آله و ابوبكر هستم . پس دو سال - يا چند سال - از دوران حكومت خويش اين اموال را در اختيار گرفتم و بدان شيوه كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در اين باره عمل كرده بود و همانند آنچه
تاريخ المدينة المنورة (تاريخ مدينه منوره) (فارسى) — صفحة 200
مساهمون: ابن شبة النميري
ص٢٠٠
هامش
( 1 ) . حشر / 6 : آنچه را خداوند از آنان به رسم غنيمت عايد پيامبر صلى الله عليه و آله خود گردانيد شما براى تصاحب آناسب يا شترى بر آن نتاختيد ، ولى خداوند فرستادگان خويش را بر هر كه بخواهد چيره مىگرداند ، و خداوند بر هر كارى تواناست .