فصل چهاردهمواجب تعالى مبدأ هر موجود ممكنى است
[ 1 ] مطالب اين فصل در ديگر كتابهاى فلسفى تحت عنوان « فراگير بودن ارادهء واجب نسبت به افعال » مطرح شده است . [ در اين فصل دو برهان براى اثبات شمول و فراگيرى قدرت واجب تعالى اقامه مىشود و اين دو برهان ، همان دو برهانى است كه در فصل هشتم از مرحله هشتم تحت عنوان : « فى انّه لامؤثر فى الوجود بحقيقة معنى الكلمة الّا اللَّه سبحانه » آورده شد .
امّا هدف اصلى انعقاد اين فصل و تكرار آن دو برهان ، اثبات شمول و فراگيرى قدرت واجب تعالى نسبت به افعال اختيارى و نفى جبر و تفويض و نقد و بررسى شبهات قائلان به جبر و تفويض از متكلمان اشعرى و معتزلى مىباشد و چون غالب فلاسفه و متكلمان اراده را مقوّم قدرت مىدانند و حريف ما در اين بحث مىپندارد شمول ارادهء خداوند در مورد افعال اختيارى مستلزم جبر است ، « 1 » اين بحث را تحت عنوان « شمول ارادهء واجب تعالى نسبت به افعال » آوردهاند . « 2 » ]
هامش
( 1 ) . اين ملازمه را هم اشعرى مىپذيرد و هم معتزلى ، با اين تفاوت كه اشعرى شمول ارادهء واجب تعالى را مىپذيردو به لازم آن نيز تن مىدهد ، اما معتزلى دست از شمول ارادهء واجب برمى دارد و بدين طريق از لزوم جبر تفصى مىجويد
( 2 ) . شايان ذكر است كه مؤلف ارجمند در بدايةالحكمة مطالب اين فصل را تحت عنوان « قدرته تعالى » آورده است و اين نشان مىدهد كه آن چه در اين فصل مىآيد دربارهء عموم قدرت واجب تعالى است . استاد مصباح در تعليقهء خود مىگويد : « غرض اصلى در اين فصل بيان چگونگى نسبت افعال اختيارى انسان به واجب تعالى و نحوهء تعلق ارادهء واجب به آن افعال و حل مسئلهء جبر و تفويض و امر بين الامرين است »