فصل ششمتوحيد واجب بالذات در ربوبيت و اينكه جز او پروردگارى نيست
[ 1 ] [ در فصل پيشين توحيد واجب الوجود اثبات شد و در اين فصل توحيد در خالقيت و ربوبيت مورد بررسى قرار مىگيرد . نكتهء انعقاد اين فصل آن است كه شركى كه در ميان طوايف مختلف مشركان ، شايع بوده و هست ، شرك در خالقيت و به ويژه شرك در تدبير جهان است . و بحث گذشته براى ابطال اين عقيده كافى نيست ؛ چه ، ممكن است كسى با پذيرفتن توحيد واجب ، معتقد شود واجب الوجود يگانه ، تنها يك يا چند مخلوق را آفريد و ديگر نقشى در آفرينش ساير مخلوقات و تدبير امور آنها ندارد و اين امور به وسيلهء كسانى انجام مىگيرد كه خودشان واجبالوجود نيستند ، اما در ايجاد و تدبير ساير پديدهها مستقلاند و نيازى به خداى متعال ندارند .
از اين رو ، بايد توحيد در خالقيت و ربوبيت به طور جداگانه مورد بحث قرار گيرد .
در همين جا بايد يادآور شويم كه خالقيت و ربوبيت ، دو امر انفكاك ناپذيرند و پرورش و تدبير و ادارهء امور يك موجود ( / ربوبيت ) ، جداى از آفرينش او و آفريدگان مورد نياز او ( / خالقيت ) نيست ؛ مثلًا روزى دادن به انسان ، چيزى جداى از آفريدن دستگاه گوارش براى او و آفريدن مواد خوراكى در محيط زندگى او نيست . به ديگر سخن : اين گونه مفاهيم از روابط آفريدگان با يك ديگر انتزاع مىشود و مصداقى منحاز از آفرينش آنها ندارد . بنابراين ، با اثبات توحيد در خالقيت ، توحيد در