و هو الوجود النعتيّ ، و تقدّم أيضا امتناع أن توجد ماهيّتان بوجود واحد نفسيّ ، بأن يطرد وجود واحد العدم عن نفس ماهيّتين متباينتين ، و هو وحدة الكثير المستحيلة عقلا .
و من هنا يتبيّن أنّ الحمل - الذي هو اتّحاد المختلفين بوجه - لا يتحقّق في وجود المختلفين النفسيّ ؛ و إنّما يتحقّق فى الوجود النعتيّ ، بأن يكون أحد المختلفين ناعتا بوجوده للآخر ، و الآخر منعوتا به . و بعبارة اخرى : أحد المختلفين هو الذات بوجوده النفسيّ ، و الآخر هو الوصف بوجوده النفسيّ ، و اتّحادهما في الوجود النعتيّ الذي يعطيه الوصف للذات . و هذا معنى قول المنطقيّين : إنّ القضيّة تنحلّ إلى عقدين : عقد الوضع ، و لا يعتبر فيه إلّا الذات ، و ما فيه من الوصف عنوان مشير إلى الذات
شرح
همان وجود نعتى است ؛ [ يعنى وجودى است كه به وجود ديگر وصف مىدهد و نوعى عدم را كه زايد بر ذات آن مىباشد ، از آن طرد مىكند . ] همچنين گذشت كه امكان ندارد دو ماهيت با يك وجود نفسى موجود شوند ، « 1 » به اين صورت كه يك وجود از نفس دو ماهيت متباين عدم را طرد كند ؛ زيرا اين معنايش آن است كه يك چيز ، درعينحال كه يك چيز است ، چند چيز باشد ؛ كه به حكم عقل محال مىباشد .
از اينجا روشن مىشود حمل ، كه عبارت است از اتحاد دو امرى كه به نحوى باهم اختلاف دارند ، هرگز در وجود نفسى دو چيز تحقق نمىيابد ؛ بلكه فقط در وجود نعتى واقع مىشود ؛ يعنى در جايى كه وجود يك چيز وصفدهنده و ناعت ديگرى است و ديگرى به آن متصف مىشود . و به ديگر سخن : دو امر مختلف ، يكى ذات با وجود نفسىاش و ديگرى وصف با وجود نفسىاش مىباشد ، و اين دو امر مختلف در وجود نعتىاى كه به ذات وصف مىدهد ، با يكديگر متحد مىباشند . و اين همان معناى سخن منطقدانان است كه مىگويند : « قضيه به دو عقد منحل مىشود :
عقد الوضع كه در آن فقط ذات معتبر است و اگر احيانا وصفى در ناحيهء عقد الوضع قرار گرفته باشد ، تنها براى اشاره به ذات موردنظر است . [ و الّا
هامش
( 1 ) . ر . ك : مرحلهء دوم ، فصل سوم .