ترجمه و شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 539
الفصل الرابع [ تقسيمات للحمل ] ينقسم الحمل إلى : حمل هو هو ، و : حمل ذو هو . و الأوّل ما يثبت فيه المحمول للموضوع بلا توقّف على اعتبار أمر زائد ، كقولنا : الإنسان ضاحك ؛ و يسمّى أيضا حمل المواطاة . و الثاني أن يتوقّف ثبوت المحمول للموضوع على اعتبار أمر زائد ، كتقدير ذو أو الاشتقاق ، كقولنا : زيد عدل ، أي ذو عدل أو عادل . فصل چهارم [ اقسام حمل ] حمل مواطات و حمل اشتقاق حمل بر دو قسم است : حمل « هوهو » [ اين آن است ، ] و حمل « ذى هو » [ اين داراى آن است . ] حمل « هوهو » در جايى است كه محمول خودش ، به تنهايى و بدون در نظر گرفتن چيز ديگرى ، بر موضوع حمل مىشود ؛ مانند انسان خندان است . به اين نوع حمل ، حمل مواطات گفته مىشود . حمل « ذى هو » در جايى است كه ثبوت محمول براى موضوع نياز به در نظر گرفتن چيز ديگرى داشته باشد ، مثلا بايد « داراى » در تقدير گرفته شود و يا مشتقى از محمول گرفته شود و آن مشتق بر موضوع حمل شود . مانند قضيهء « على عدالت است » . كه معنايش آن است كه « داراى عدالت » است ، و يا « عادل » است ، [ اين نوع حمل را حمل اشتقاق مىنامند . ]