ب - گرفتار بدترينِ مردم
493 . امام على عليه السلام : امّا بعد ؛ اى كوفيان ! آيا هرگاه طليعهاى از طلايههاى سپاه شامْ روى آوَرَد ، هر كس در به روى خود مىبندد و به خانهاش مىخزد ، آن گونه كه سوسمار به لانهاش و كفتار ذليل به كُنامش مىخزد ؟ اف بر شما كه از شما چهها ديدم ! روزى نجوا كنان و روزى ديگر فريادزنان صدايتان كردم ، نه برادرانِ روز نجوا بوديد ، نه ياورانِ هنگام فراخوانى ! « 1 »
ج - مردانى نه مرد جنگ !
494 . امام على عليه السلام : به خدا شما بد آتش افروزانى براى جنگ هستيد ! به شما نيرنگ مىزنند ، شما تدبير به كار نمىبريد . به اطراف شما هجوم آورده ، غارت مىكنند ، باكتان نيست .
دشمن از شما غافل نيست ؛ ولى شما در غفلت و فراموشى بهسر مىبريد . مرد جنگى بايد بيدار و هوشيار باشد . هر كه وا گذارد ، به ذلّت مىافتد و آنان كه به جان هم بيفتند ، شكست مىخورند و هر كه مغلوب شود ، شكسته و غارت مىشود . « 2 »
د - سپاه فراوان ، اما بىثمر
495 . نهج البلاغة - از سخنان اوست ، وقتى كه مردم را جمع كرد و آنان را بر جهاد برانگيخت ، ولى آنانساكت ماندند - : « شما را چه مىشود ؟ مگر لاليد ؟ » .
هامش
( 1 ) . الإمام عليّ عليه السلام : أمّا بَعدُ يا أهلَ الكوفَةِ ! أكُلَّما أقبَلَ مَنسِرٌ مِن مَناسِرِ أهلِ الشّامِ أغلَقَ كُلُّ امرِئٍ بابَهُ ، وَانجَحَرَ في بَيتِهِ انجِحارَ الضَّبِّ ، وَالضَّبُعِ الذَّليلِ في وِجارِه ؟ افٍّ لَكُم ! لَقَد لَقيتُ مِنكُم ، يَوماً اناجيكُم ، ويوماً اناديكُم ؛ فَلا إخوانٌ عِندَ النَّجاءِ ، وَلا أحرارٌ عِندَ النِّداءِ ( تاريخ اليعقوبى : ج 2 ص 195 ) .
( 2 ) . عنه عليه السلام : لَعَمرُ اللَّهِ ، لَبِئسَ حُشّاشُ الحَربِ أنتُم ! إنَّكُم تُكادونَ ولا تَكيدونَ ، ويُتَنَقَّصُ أطرافُكُم ولا تَتَحاشونَ ، ولا يُنامُ عَنكُم وأنتُم في غَفلةٍ ساهونَ ، إنَّ أخَا الحَربِ اليَقظانَ ذو عَقلٍ ، وباتَ لِذُلٍّ مَن وادَعَ ، وغُلِبَ المُتَجادِلونَ ، وَالمَغلوبُ مَقهورٌ ومَسلوبٌ ( تاريخ الطبرى : ج 5 ص 90 ) .