3 / 3 : حركت مارقين به سوى نهروان
الف - آغازِ گسستگى در سپاه امام عليه السلام
458 . تاريخ الطبرى - به نقل از زُهْرى - : آنگاه كه داوران ، به داورى گماشته شدند ، اهل صِفّين پراكنده شدند . . . پس چون على عليه السلام بازگشت ، حروريّه مخالفت و خروج كردند - و اين نخستين نشانهاى بود كه [ از سرپيچى آنان ] ظهور يافت - . پس به وى اعلام جنگ نمودند و مايهء مخالفتشان با وى اين بود كه او بنى آدم را در حكم خداى عز و جل به داورى گماشت ؛ و گفتند : « حكم ، تنها از آنِ خداى منزّه است ! » و [ بر اين باور ] جنگيدند . « 1 »
ب - روانه كردن عبد اللَّه بن عبّاس به سوى خوارج
459 . امام على عليه السلام - برگرفتهء سفارش او به عبد اللَّه بن عبّاس ، آنگاه كه وى را براى دليلآورى ، نزد خوارج فرستاد - : با آنان ، به قرآنْ در نياويز ، كه قرآن [ معانى مختلف را ] در بردارد و وجهها [ ى گوناگون ] را تاب مىآورد ؛ تو مىگويى و آنان هم مىگويند [ و هر دو به قرآن ، استدلال مىكنيد ، بى آن كه سود دهد ] ؛ ليكن با آنان به سنّت استدلال كن ، كه ايشان از آن گريزى ندارند . « 2 »
ج - حركت امام عليه السلام به سوى حَروراء و توبهء گروهى از خوارج
460 . الفتوح - پس از بيانِ بازگشت عبد اللَّه بن عبّاس از حروراء و گزارش دادنِ وى به امام عليه السلام دربارهء آنچه ميان وى و خوارج گذشته است - : على عليه السلام همراه صد مرد از يارانش ، به سوى خوارج مَركَب راند تا در حروراء به ايشان رسيد . چون اين خبر به خوارج رسيد ، عبد اللَّه بن كَوّاء ، همراه صد مرد از يارانش مَركَب راند تا مقابل على عليه السلام ايستاد .
هامش
( 1 ) . تاريخ الطبرى : ج 5 ص 57 .
( 2 ) . الإمام عليّ عليه السلام - مِن وَصِيَّتِهِ لِعَبدِ اللَّهِ بنِ العَبّاسِ لَمّا بَعَثَهُ لِلِاحتِجاجِ عَلَى الخَوارِجِ - : لا تُخاصِمهُم بِالقُرآنِ ؛ فَإِنَّ القُرآنَ حَمّالٌ ذو وُجوهٍ ؛ تَقولُ ويَقولونَ ، ولكِن حاجِجهُم بِالسُّنَّةِ ، فَإِنَّهُم لَن يَجِدوا عَنها مَحيصاً ( نهج البلاغة : نامهء 77 ) .