چهار . سياستهاى اجتماعى
در مسائل اجتماعى نيز حكومت على عليه السلام پايهها ، شيوهها و مواضع اصولى و استوارى دارد . متونى كه ابعاد سياستهاى اجتماعى ايشان را گزارش مىكند ، شايان توجّه و تأمّل است . بر پايهء آن متون ، اصول سياستهاى اجتماعى امام را چنين مىتوان گزارش كرد :
1 . عدالت اجتماعى
عدالت ، محورىترين ، استوارترين ، بنيادىترين و شاملترين مسئلهء سياست و حكومت علوى است .
در نظام علوى و در آموزههاىآن « عدالت مجسّم » ، هيچ مصلحتى بالاتر از مصلحت اقامهء عدل نيست .
2 . پاسدارى از حقوق مردم
عوامل روانى حمايت مردم از حكومتها ، به تعداد نيازهاى گوناگون معنوى آنان است . يكى از مهمترين عوامل حمايتهاى مردمى ، پاس داشتن حقوق مردم توسط حكومت است .
از نگاه على عليه السلام ، نه تنها حقّ رهبر سياسى جامعه در چارچوب اين آيين ، منافاتى با حقوق مردم ندارد ، بلكه حقّ رهبر سياسى ، در گرو اداى حقوق آنان از سوى رهبر است و مردم ، در صورتى موظّف به اطاعت و حمايت از رهبر هستند كه حقوق آنان در نظام تحت فرمان او رعايت شود .
3 . توسعه آزادىهاى مشروع و سازنده
آزادى ، نخستين گام در راه تحقّق عدالت و گسترش احترام به حقوق مردم است ؛ امّا آزادى سازنده ، نه ويرانگر ؛ آزادى از بندهاى درونى و برونى و به تعبير قرآن كريم ، رهايى از « إصْر » :