جودُ الوُلاةِ بِفَيءِ المُسلِمينَ جَورٌ و خَترٌ . « 1 »
دست و دلبازى زمامداران در ثروتهاى عمومى ، ستم و خيانت است .
11 . امتيازدادن به نزديكان ، هرگز !
گفتيم كه در نگاه امام على عليه السلام ، آنچه در اختيار حاكمان و كارگزاران است ، « امانت » است و حاكمان ، تنها در جهت كارگزارى و خدمتْ مىتوانند از امكاناتِ دراختيار خود ، بهره گيرند . آنان ، حق ندارند تا براى كسانِ خاصّى بهرهورى ويژهاى را قائل شوند . فرزندان و نزديكان شخصيتهاى برجستهء سياسى و اجتماعى در حكومت على عليه السلام و نزديكان و فرزندان آن بزرگوار نيز از هيچ امتياز ويژهاى برخوردار نبودند .
فراتر از اين ، امام نسبت به دوستان و نزديكان خود ، حسّاسيت بيشترى داشت و بر آنها در استفادهء از اموال عمومى ، بيشتر سخت مىگرفت تا ديگران را درس عبرت باشد .
12 . صرفهجويى در اموال عمومى
بر پايه آنچه گذشت ، سياست امام در مصرف اموال عمومى و چگونگى بهرهگيرى كارگزاران از آن و چهسانى هزينه كردن بيت المال ، فوقالعاده جالب و آموزنده است .
صرفهجويى شخصى امام در مصرف بيت المال نيز بسى شگفتانگيز است . او حاضر نبود حتى براى پاسخگويى به كسانى كه براى كار شخصى در شب به او مراجعه مىكردند ، از نور چراغى كه به درآمدهاى عمومى تعلّق داشت ، استفاده كند .
داستان تأمّلبرانگيز و عبرتآموز طلحه و زبير كه در هنگام رسيدگى حضرت به امور بيت المال ، براى بازگويى مسائل شخصى خدمت على عليه السلام رسيدند و ايشان ، چراغ بيت المال را خاموش كرد و فرمود تا از خانهاش چراغى ديگر بياورند وحاضر نشد حتى دقايقى از پرتو نور چراغى كه از درآمدهاى عمومى بود ، براى مسائل شخصى بهره گيرد ، در همين راستاست .
هامش
( 1 ) . غرر الحكم : ح 4725 .