نظريهء اشاعره
اشاعره مىگويند : با توجه به آياتى نظير : « ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ » « 1 » ، « قُلِ اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَ هُوَ الْواحِدُ الْقَهَّارُ » « 2 » ، « اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ » « 3 » ، « ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ » « 4 » و « هُوَ اللَّهُ الْخالِقُ الْبارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى » « 5 » ، خداى متعال فاعل همهء موجودات است و آثار و افعال هر موجودى نيز بدون واسطه به دو مستند مىباشد ؛ بدين معنا كه غير خداى متعال چيزى در چيزى اثر نمىگذارد و كمترين دخالتى در وجودش ندارد . بنابراين ، چيزى بر چيزى جز خداى متعال توقف ندارد . انسان ، اگر چه قادر و مختار است ، امّا اراده و اختيار او نقشى در تحقق فعل ندارد . بلكه خداى متعال است كه فعل را مقارن با ارادهء انسان ايجاد مىكند ؛ همان گونه كه اراده را مقارن با شوق و شوق را مقارن با تصديق به فايده به وجود مىآورد . در حقيقت خداوند هر چه را ما اثر چيزى مىناميم ، مقارن با مؤثر آن مىآفريند . در اصطلاح اشاعره ، تقارن ميان وجود فعل و ارادهء انسان « كسب » ناميده مىشود و