ترجمه
بايد توجه داشت كه تعبير « قوه » يا « آنچه بالقوه است » ، همانگونه كه بر حيثيت قبول و پذيرش اطلاق مىشود ، بر حيثيت فعل و تأثير نيز در صورت شديد بودنش اطلاق مىگردد و همانگونه كه در مورد مبدأ قبول بهكار مىرود ، در بارهء مبدأ فعل نيز استعمال مىشود ؛ مثلًا به مبادى آثار نفسانى - آثارى چون ديدن ، شنيدن ، خيال كردن و غير آن - قواى نفسانى گفته مىشود ؛ و به مبادى آثار طبيعى ، قواى طبيعى اطلاق مىشود .
اين قوهء فاعل ( نيروى انجام دهنده ) در صورت مقارنت با علم و اراده ، قدرت حيوان ناميده مىشود ، كه يك علت فاعلى است و براى آنكه علت تامه گردد و تحقق كار را ضرورى كند ، نياز به امور خارجى دارد . امورى چون حضور مادهء پذيرنده ، صلاحيت ابزار كار و غير آن . علت فاعلى با بودن اين شرايط به صورت علت تامه در آمده و وقوع فعل با آن ضرورى مىگردد .
شرح و تفسير
تاكنون بحث در بارهء قوه به معناى حيثيت قبول و پذيرش و يا مبدأ قبول و پذيرش بود . اما بايد دانست كه قوه همانگونه كه بر حيثيت قبول و پذيرش اطلاق مىشود ، بر حيثيت فعل نيز اطلاق مىشود ، به ويژه آنجا كه فعل ، فعل شديد باشد . همانگونه كه قوه بر مبدأ قبول و پذيرش - يعنى هيولا كه قوهء محض است و مبدأ همهء انفعالات مىباشد - اطلاق مىشود ، بر مبدأ فعل و حركت نيز اطلاق مىشود « 1 » ؛ مثلًا به مبدأ بينايى ، قوهء بينايى و به مبدأ شنوايى ، قوه شنوايى اطلاق مىشود و به مجموع مبادى
هامش
( 1 ) . پس قوه در مورد قبول گاهى بر خود قبول و پذيرش ، كه يك نوع انفعال است اطلاق مىشود و گاهى بر مبدئىكه اين قبول قائم به آن است كه امرى جوهرى است و همان ماده است . همچنين در مورد فعل ، گاهى بر خود فعل و اثر گذاردن اطلاق مىشود و گاهى بر مبدأ و صورت نوعيهاى كه اين اثر قائم به آن است