الحقيقىَّ » ، وقد يُطلقُ على معروضِها كالأَبِ والإبنِ ؛ ويُسمَّى « المضافَ المشهورىَّ » .
ترجمه
اضافه : هيئتى است كه از تكرار نسبت بين دو چيز به وجود مىآيد ، پس نسبت به تنهايى ، اضافهء مقولى را به وجود نمىآورد ، بلكه آن را نسبت شىء مورد نظر ، از آن جهت كه منتسب به چيزى است كه آن چيز ، منسوب اليه آن شىء مىباشد ، به وجود مىآورد ؛ مانند پدر ، كه از آن جهت كه پدر اين فرزند است ، به او ، از آن جهت كه فرزند اوست ، نسبت دارد .
اضافه بر دو قسم مىباشد : اضافهاى كه دو طرف آن شبيه يكديگرند ( متشابهة الاطراف ) ؛ مانند برادرى و برادرى [ كه اگر حسين برادر حسن باشد ، حسن هم برادر او خواهد بود ] و اضافهاى كه دو طرف آن مختلفاند ؛ مانند پدرى و فرزندى و نيز بالايى و پايينى .
از جمله ويژگىهاى اضافه آن است كه دو مفهوم متضايف از جهت وجود و عدم و نيز قوه و فعل برابرند ؛ اگر يكى موجود باشد ، ديگرى نمىتواند معدوم باشد و اگر يكى بالفعل باشد ، ديگرى نمىتواند بالقوه باشد .
بايد دانست كه مضاف گاهى بر خود اضافه اطلاق مىگردد ، مثلًا به خود پدرى و فرزندى مضاف گفته مىشود و آن را مضاف حقيقى مىنامند و گاهى بر معروض ، اضافه اطلاق مىشود ؛ مانند پدر و فرزند و به آن مضاف مشهورى گويند .
شرح و تفسير
اضافه گاهى به معناى نسبت و گاهى به معناى خصوص نسبت ايجادى به كار مىرود كه در صورت دوم به آن اضافهء اشراقى گفته مىشود . اما اضافهاى كه از مقولات محسوب مىشود و به آن اضافهء مقولى گفته مىشود ، عبارت است از : « هيئتى
ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 238
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢٣٨