نيست ؛ و در مسوخ و حشرات الأرض و درندگان ، دو قول [ موجود ] است [ كه ] بعضى گفتهاند : « به مجرّد تذكيه ، پاك مىشود ؛ اگرچه دبّاغى نشده باشد » « 1 » .
و مأكول اللحم به مجرّد تذكيه ، پاك مىشود ، و غيرمأكول اللحم محتاج به دباغ [ - دبّاغى ] است .
( ركن ) سوم : آلت ذبح است
( بدان كه ) حلال نيست تذكيه مگر به آهن اگر مقدور باشد ؛ و [ لى ] اگر خوف فوت داشته باشد ، جايز است به هرچه بشود از قبيل ليطه ( كه پوست نازك از نى است ) يا چوب ، يا سنگ تيز ، يا شيشه - .
و در ذبح [ كردن ] با ناخن و دندان ، دو قول است ؛ اگرچه از بدن جدا باشند . « 2 » و اگر سر گنجشك را با بندقه پرانيد ، حرام است .
( ركن ) چهارم : كيفيت ذبح است
و در آن ، پنج شرط است :
[ شرط ] اوّل : قطع كردن مرى است - كه مجراى طعام و شراب باشد - ، و قطع حلقوم - كه مجراى هوا باشد - ، و قطع دو ودج [ - رگ ] است - كه دو عرقى است محيط به حلقوم - ؛
و قطع بعضى از آنها ، مجزى نيست .
و اگر نحر كند ، كافى است [ فرو بردن ] طعنه در گودى گلوى آن ؛ و اگر در ذبح ، پوست كمى از حلق باقى گذارد ، حرام است .
و اگر از قفا ذبح كرد و تعجيل كرد در بريدن اوداج اربعه ، پيش از اينكه به حدّ حركت مذبوح برسد ، حلال است .
و اگر يكى ذبح كرد و ديگرى شكنبهء آن را درآورد ، در حال ذبح ، حرام است ؛ مگر آن كه كشتن ، منسوب به ذابح باشد .
و حيوانى كه مشرف به موت است ؛ اگر معلوم شد كه حركت آن ، حركت مذبوح است ، حرام است ؛ و اگر مظنون شد كه حركت مستقرّه است ، حلال است ؛ و اگر
هامش
( 1 ) . براى آشنايى اين قول و ساير اقوال در مسئله ، نك : غاية المراد ، ج 3 ، ص 506 - 508 .
( 2 ) . همان ، ص 510 - 514 .