و يك ثلث هديه بدهد ، و يك ثلث را صدقه بدهد .
و مكروه است در هدى ، گاو نر و گاوميش يا گوسفندى كه خصيهء او را كوبيده باشند .
و اگر هدى ندارد و [ لكن ] پولش را دارد ، بگذارد نزد كسى كه در ذى حجّه عوض [ از ] آن ذبح كند .
و اگر از پول آن هم عاجز است ،
] 74 / B [
ده روز روزه بگيرد ؛ سه روز در حجّ - كه روز سوم ، عرفه باشد - . و جايز است مقدّم داشتن روزه را بر عيد و اوّل ذى الحجّه روزه گرفتن بعد از احرام به تمتّع ، مثل آن كه تأخير او از عيد هم جايز است . و اگر ذى الحجّه گذشت و او [ هنوز ] روزه نگرفته ، معيّن مىشود هدى ؛ و اگر بعد از آن كه سه روز را روزه گرفته هدى پيدا شد ، ذبح مستحبّ است .
و [ روزه ] واجب است بر او ، هفت روز بعد از برگشتن به سوى اهلش ، و اگر در مكّه اقامت كرد منتظر باشد وصول اهلش [ را ] يا گذشتن يك ماه [ و ] بعد [ از آن ] روزه بگيرد . و اگر پيش از روزه ، مرد ، ولىّ ، هر ده روز را روزه بگيرد ، بنابر قولى « 1 » . و اگر يابندهء هدى ، پيش از ذبح فوت شد ، هدى او از اصل تركه خارج مىشود .
و امّا هدى قران ، پس آن از ملك او خارج نمىشود ، بلكه مىتواند بدل آن را بدهد و در عين آن تصرّف نمايد ؛ اگرچه آن را اشعار يا تقليد هم كرده باشد ؛ ولى اگر آن را به نيّت ذبح آورد در منى ، واجب است نحر آن در منى ؛ اگر در احرام حجّ باشد ؛ و اگر در احرام عمره است ، آن را در جزوره ، نحر كند .
و اگر هلاك شد پيش از نحر ، ابدال لازم نيست ؛ و اگر از قبيل كفّارات شد كه حكم ضمان در آن جارى است ، ابدال لازم است .
و اگر عاجز شد هدى سياق از رسيدن به محلّ ، همانجا ذبح يا نحر شود ، و علامت هدى بر آن گذارده شود ؛ و اگر هدى ، شكسته شد ، جايز است فروختن [ آن ] و تصدّق كردن به ثمن [ آن ] ، يا نحر بدل از آن [ اقامه كند ] ؛ و در هدى سياق ، معيّن نيست كه صدقه بدهند ، مگر آن كه نذر كرده باشند كه صدقه بدهند .
هامش
( 1 ) . فتواى ابن ادريس حلّى در السرائر ( ج 1 ، ص 592 ) و محقق حلّى در شرايع الإسلام ( ج 1 ، ص 237 ) چنين است .