" و اگر ماه اوّل رمضان ديده نشد ، رجب را سى روز حساب كند و شعبان را بيست و نه روز " .
و همچنين اگر سفر كرد [ و ] شب بيست و نهم [ و ] ماه ديده شد ، فردا را افطار كند ؛ چه آنكه شايد آخر ماه شعبان بلد او ، اوّل ماه رمضان اين بلد بوده .
و اگر در تمام ماهها ، ماه ديده نشد ، بهتر است كه عمل را بر عدد بگذارد ؛ و از معانى عدد ، آن است كه پنج روز از هلال سال گذشته ، حساب كند و روز پنجم را روزه بگيرد . « 1 »
و كسى كه حبس شده و هلال را نمىداند ، يك ماه را قصد روزه كند و روزه بگيرد ؛ اگر ماه رمضان بود ، يا ماه ديگرى بعد از ماه رمضان بود - همچون شوّال و ذى قعده - ، صحيح است ؛ و اگر ماه پيش از رمضان بود ، اعاده كند .
مقام سوم : در لواحق صوم است
و در اينجا ، دو مطلب است :
( مطلب ) اوّل : در احكام متفرّقه روزه است
هر روزه ، واجب است در آن توالى و پىدرپى بودن ، مگر نذرى كه خالى باشد از قيد توالى - و در حكم نذر است ، عهد و قسم - و در قضاى رمضان ، كه توالى لازم نيست ؛ و در كفّارهء صيد در حجّ ؛ و هفت روز هدى در حجّ .
و هر روزهاى كه تتابع در آن لازم است ؛ اگر در اثناء افطار كرد به جهت عذرى ، عيبى ندارد و توالى قطع نمىشود ؛ ولى اگر عذر نداشت ، توالى به هم مىخورد و بايد از سر بگيرد ، مگر آنكه در جايى كه دو ماه متوالى لازم است ، يك ماه و يك روز روزه گرفته باشد ؛ كه در آنجا توالى به هم نمىخورد ؛
و كسى كه پانزده روز روزه گرفته ، در جايى كه يك ماه لازم است ، كه در آنجا هم توالى به هم نمىخورد ؛
يا كسى كه روزهء بدل هدى [ را ] بعد از آن كه دو روز روزه گرفته بود ، به سبب عيد
هامش
( 1 ) . ولى به نيّت استحباب . . . از غرّهء شعبان . [ شيخ محمّد على ] .