مطلب سوم : در ماه رمضان است و روزهء آن ماه ، واجب است به مقتضا [ ى ] شريعت ، بر هر مكلّف جامع الشرايطى .
و صحيح است از طفل مميّز و شخص خواب ؛ اگر پيش از خواب ، نيّت كرده باشد ؛ و اگر شب ، بىنيّت خوابيد و خواب او تا ظهر فردا طول كشيد ، قضا لازم است .
و صحيح است روزه از مستحاضه ، اگر آن غسلهايى كه بر او لازم است ، به جا بياورد در آن موردى كه لازم است ، كه اگر اخلال كرد در غسل ، قضا لازم مىشود ؛ و اين احكام در غير ماه رمضان هم جارى است ؛
و اگر صبح شد و او جنب است و عامد نبوده ؛ - چه در ماه مبارك رمضان يا در غير آن - ، اگر روزهء معيّنى باشد ، روزه را تمام كند ؛ ولى [ در ] غير ماه رمضان و روزهء معيّن ، روزه منعقد نمىشود .
و صحيح است روزه از ناخوش ، اگر ضررى به او نرساند . « 1 »
( مسئله )
ثابت مىشود ماه مبارك به ديدن هلال ماه ؛ و به شياع از مردم به شرط علم ؛ و به گذشتن سى روز از ماه شعبان ؛ و به شهادت دو شاهد عادل ، به شرط آنكه در شهر نزديك " به شهر اين شخص باشند " « 2 » .
و بعضى گفتهاند « 3 »
] 53 / A [
شرط است كه از بلاد نزديك باشد چون بغداد و كوفه « 4 » . و اگر بعد از آن كه [ هلال ] ماه رمضان ديده شد ، سفر كرد به شهرى دور و در شب سى و يكم ، ماه ديده نشد ، فردا را روزه بگيرد ؛ چه آنكه شايد اوّل ماه رمضان بلد او ، آخر شعبان اين بلد بوده [ باشد ] ؛
هامش
( 1 ) . « و حرج هم نداشته باشد » ؛ [ شيخ محمّد على ] .
( 2 ) . نك : مجمع الفائدة و البرهان ، ج 5 ، ص 294 ، و ذخيرة المعاد ، ج 1 ، ص 534 .
( 3 ) . « بعضى گفتهاند » ترجمهء « على رأي » مىباشد كه پس از « بشهادة عدلين » قرار گرفته است .
( 4 ) . عبارت مرحوم علّامه در إرشاد الأذهان ( ج 1 ، ص 303 ) ، چنين است : « . . . و بشهادة عدلين مطلقا على رأي . و المتقاربة كبغداد و الكوفة متحده بخلاف المتباعدة » . ترجمهء متن : « . . . و به شهادت دو شاهد عادل مطلقا بنابر قولى . و شهرهاى نزديك به هم نظير بغداد و كوفه در حكم واحد است ، به خلاف شهرهاى دور از هم » ؛ براى توضيح بيشتر ، نك : غاية المراد ، ج 1 ، ص 334 - 339 .