و روز اقبال و شب ادبار نمايد در اين شعر تعريف غارى كه مخفى گاه و يا منزل او بوده است مينمايد .
شاهد اين بيت عسعسا است كه براى اقبال روز و ادبار شب آمده است .
العس : خواستن چيز است در شب و از آنست شبگرد ( و عسس ) گرفتن ميگويند . عسعس اللّيل و سعسع شبگردى كرد .
اعراب :
إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ
. جواب قسم است . سپس رسول را توصيف فرمود :
تا قول خودش امين آن گاه فرمود :
وَ ما صاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ
و آن عطف بر جواب قسم است . و همين طور ما بعدش . و قول او :
( فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ )
اعتراض است . فرّاء گويد : عرب ميگويد الى اين تذهب . و اين تذهب تا كجا ميروى . و كجا ميروى و ميگويند . ذهبت الشّام و خرجت الشّام . تا شام ( سوريا ) رفتم . و از شام بيرون آمدم . و انطلقت السّوق . و ببازار رفتم گويد ما از عرب اين سه حرف و مثال را شنيديم .
فرّاء انشاد كرده و گفت :
تصيح بنا حنيفة اذ رأتنا * و اىّ الارض تذهب للصّباح
قبيله حنيفه وقتى ما را ببينند بر سر ما فرياد كند و هر زمينى كه براى صبحگاهان بروند . با فرياد و داد خواهند رفت .
شاهد اين بيت كلمه تذهب مىباشد . مقصود اراده كرده ( الى اىّ الارض ) را و سيبويه از اين سه مثال حكايت نكرده مگر . ذهبت الشّام را و بنا بر اين معنى آمده
( فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ )
و معنايش . فالى اين تذهبون است و قول خدا .
إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ
نيز جواب قسم است . و قول خدا .
وَ ما