در روايت ديگرى . ابو صالح گويد : آنها بارانهايى هستند كه گياه را ميرويانند .
حسن گويد : بادهاى رحمت هستند كه خداى تعالى آن را پراكنده مىكند پراكنده كردنى .
جبائى گويد : بادهايى هستند كه ابرها را در فضا پراكنده و متفرّق مىكند .
( فَالْفارِقاتِ فَرْقاً )
ابن عبّاس و ابى صالح گويند : يعنى فرشتگانى كه ميآورند چيزى كه حقّ را از باطل و حلال را از حرام جدا مىكند .
حسن و ابى حمزه و قتاده گفتهاند : آن آيات قرآنيست كه حق را از باطل و هدايت را از ضلالت و گمراهى تميز ميدهد .
مجاهد گويد : آن بادهائيست كه ابرها را از هم جدا و دور ميسازد .
( فَالْمُلْقِياتِ ذِكْراً )
« 1 » ابن عبّاس و قتاده گويند : يعنى فرشتگانى كه
هامش
( 1 ) دور نيست كه مقصود از همه اينها فرشتگان باشد . به جهت اينكه چيزى كه ملّتها در آن شك ندارند اينست كه قوا و نيروهاى طبيعى در افعال ايشان مستقلّ نيستند . پس باد و باران و آسمان و زمين مسخّر بامر خدايند مانند قلم در دست نويسنده و ارّه در دست نجّار . پس آنچه را كه مينگرى از - مصلحتها و حكمتها كه در كارهاى آنهاست دلالت مىكند بر اينكه فاعل آن صاحب اراده و داناست . چنانچه دلالت كردن خط بر معانى و علوم مىرساند به اينكه نويسنده تنها قلم نيست بلكه دانشمنديست كه انديشه مىكند و مينويسد و حكماء الهى هم اين را انكار ندارند مگر اينكه ايشان ميگويند كفايت مىكند بر اين كار يك فرشته كه آن را عقل فعّال مينامند . بامر خدا تدبير مىكند . ولى اهل شرع گويند فرشتگان بسيارى هستند كه از طرف خدا بهر گروه كارى واگذار شده است و حكماء و فلاسفه دليلى بر وحدت عقل ندارند .
( شعرايى )