مؤمنين كه زير درخت در جريان بيعت حديبيه با تو بيعت كردند راضى شد ، و اين بيعت را بيعت رضوان هم ناميدهاند ، و علّت نامگذارى آن به ( بيعت رضوان ) همين آيه است كه در آن از رضايت الهى به خاطر اين بيعت ياد شده است ، و رضايت خداوند از مؤمنين عبارت است از ارادهء تعظيم و احترام آنان و دادن پاداش « 1 » و اين خبر است از اينكه خداوند هنگامى كه مؤمنين زير درخت معروف
هامش
( 1 ) - اگر بگوئيم خداوند راضى مىشود و غضب مىكند و رضا و غضب در ذات الهى راه دارد لازمهاش آن است كه ذات الهى متغيّر باشد و متغيّر نمىتواند قديم باشد ، در اين باره از امام صادق ( ع ) روايتى رسيده است كه ذيلا توجّه مىفرمائيد :
معانى الأخبار ص 19 ج 2 : ( از حضرت صادق ( ع ) در ذيل آيهء (فَلَمَّا آسَفُونا انْتَقَمْنا مِنْهُمْ) آمده است كه فرمودند : خداوند مانند ما تأسّف نمىنمايد ، و لكن براى خود دوستانى خلق كرده است كه متأسّف مىشوند و راضى مىگردند ، و آنان مخلوق و مورد تدبير الهى هستند ، كه خداوند رضايت آنان را رضايت خود و خشم آنان را خشم خويشتن قرار داده است ، زيرا خداوند آنان را داعيان به سوى خود و راهنمايان قرار داده است ، و بدين جهت است كه رضايت و خشم آنان رضايت و خشم خدا است .
اينطور نيست كه اسف به خدا برسد همانگونه كه به بندگانش مىرسد ، و اينكه گفتيم معنى آن است كه مىگويند ، و نيز خداوند فرموده است : ( هر كس دوستى از دوستان مرا توهين كند با من به نبرد برخاسته است ، و مرا به جنگ خويش فرا خوانده ) و نيز فرموده است : ( هر كس از رسول اطاعت كند از خدا اطاعت نموده است ) و نيز فرموده است : ( آنان كه با تو بيعت مىكنند با خدا بيعت كردهاند ) تمام اينها و آنچه كه مانند آن است همانگونه است كه برايت گفتم ، و -