1 - آنكه يعنى : تا خداوند براى تو گناهان گذشتهء امّتت و گناهان آيندهء آنان را به وسيلهء شفاعتت ببخشد ، و منظور از ما تقدّم و ما تأخّر گناهانى است كه زمان آن گذشته يا آنها كه زمانش نرسيده است ، همانگونه كه كسى به ديگرى مى - گويد : گناه گذشته و آيندهات را بخشيدم .
و اينكه نسبت دادن گناهان امّت به خود حضرت صحيح است به جهت آنكه ميان پيامبر و امّتش جدايى نيست ، و مؤيّد اين جواب است روايتى كه مفضل بن عمر از حضرت امام جعفر صادق ( ع ) نقل مىكند :
مفضل گويد : شخصى در بارهء اين آيه از حضرتش سؤال كرد حضرت فرمودند :
( به خدا سوگند كه حضرت محمّد ( ص ) گناهى نداشت ، ولى خداوند براى او ضامن شد كه گناهان شيعيان على ( ع ) را گذشته و آيندهء آن را ببخشد ) .
عمر بن يزيد روايت كرده مىگويد : از حضرت صادق ( ع ) در بارهء فرمودهء خدا (
لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ
) پرسيدم فرمودند :
( حضرت محمّد ( ص ) گناهى نداشته و اراده بر انجام گناهى هم نفرموده است و لكن خداوند گناهان شيعيانش را بر او بار كرده آن گاه آنها را برايش بخشيده است ) .
2 - آنچه از مرحوم سيّد مرتضى قدّس اللَّه روحه نقل شده است كه ( ذنب ) مصدر است و مصدر هم جايز است به فاعل اضافه شود و هم جايز است به مفعول اضافه گردد ، و در اين آيه ذنب به مفعول اضافه شده است ، و منظور ( ما تقدّم من ذنبهم اليك ) مىباشد ، يعنى : خداوند گناهان كفّار را كه مانع ورود تو به مكّه و مسجد الحرام شدند بخشيد ، و بنا بر اين تأويل مغفرت بمعنى ازاله و نسخ احكام مشركين و دشمنان پيامبر است نسبت به حضرتش ، يعنى : خداوند اين منع را از تو بر مىدارد ، و با فتح مكه قدرتى به تو خواهد بخشيد كه وارد مكه شوى ، و لذا اين معنى را پاداشى نسبت به جهاد او قرار داده است ، و بر طرف مانع