( فَجَعَلْناهُمْ سَلَفاً )
يعنى آنان را از پيش بجهنّم فرستاديم .
( وَ مَثَلًا لِلْآخِرِينَ )
يعنى : آنان را موجب عبرت و اندرز ديگران كه پس از آنان خواهند آمد قرار داديم ، زيرا آنان كه مىآيند هر گاه عصيان كنند حالشان مانند حال همان افراد است .
( وَ لَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا )
در منظور از اين قسمت به چند وجه اختلاف شده است :
1 - بنا بقول ابن عباس و مقاتل يعنى : هنگامى كه پسر مريم در عذاب
هامش
( شده است كه درباره اين آيه :« فَلَمَّا آسَفُونا انْتَقَمْنا »فرمودند :
خداوند بزرگ همانند ما خشمناك نميگردد ، و لكن براى خود دوستانى آفريده است كه خشم ميكنند و راضى ميگردند ، و آنان مخلوق بوده تحت تدبير الهى قرار دارند ، و رضايت آنان را بمنزلهء رضايت خود ، و خشم آنان را بجاى خشم خود قرار داده است ، زيرا خداوند آنان را دعوت كنندگان و راهنمايان بسوى خود قرار داده است ، و به همين سبب است كه خشم آنان خشم خدا و رضايت آنان رضايت الهى است .
اينطور نيست كه خشم بذات خدا برسد همانگونه كه در ذات مردم اثر ميگذارد ، بلكه هر چه كه نسبت رضا و غضب به خدا داده شده است همهاش به همان معنى است كه گفتيم ، و نيز خداوند فرموده است :
« من اهان لى وليّا فقد بارزنى بالمحاربة ، و دعانى اليها »
يعنى : « هر كس نسبت به يكى از دوستان من اهانت كند آشكارا بجنگ من آمده و مرا بستيز با خود فرا خوانده است » .