تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ
( مىلرزد از آن ، پوستهاى آنان كه مىترسند از پروردگارشان ) يعنى از ترس وعيدى كه در قرآن ذكر شده است لرزش در اندام آنان مىافتد .
ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ إِلى ذِكْرِ اللَّهِ
( سپس نرم شود پوستها و قلبهاى ايشان با ياد خدا ) زمانى كه بشنود آن چه را كه از وعده به عذاب و رحمت در قرآن داده شده است . و مقصود اين است كه قلبهاى ايشان با ذكر خداوند و ياد بهشت و ثواب آرام مىگيرد ، پس مفعول ( ذكر ) بخاطر وضوح حذف شده است .
از « عباس بن عبد المطلب » نقل شده كه رسول خدا ( ص ) فرمود :
زمانى كه پوست بنده از ترس خدا بلرزد گناهانش مىريزد هم چنان كه از درخت خشك برگها مىريزد .
« قتاده » گويد : اين اوصاف ، ستايش اولياء خداوند است كه پوستهايشان از ترس خدا لرزيده و قلبهايشان با ياد خدا آرام مىگيرد نه اين كه عقلهايشان - رفته و به حالت بىهوشى در آيند ، چه اين كه اين اوصاف از ساختههاى اهل بدعت و شيطان است .
ذلِكَ
( اين ) يعنى قرآن
هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشاءُ
( هدايت خداوند است كه هدايت مىكند به آن هر كه را بخواهد ) از بندگانش با ادله كه بر ايشان نشان مىدهد ، و آنان كسانى هستند از امت محمد ( ص ) كه قرآن به سويشان آمده است . و اين سخن « جبائى » است .
و گفته شده : هدايت مىكند آن را كه بخواهد از افرادى كه بدنبال هدايت هستند و اين كه ايشان را به هدايت اختصاص داده چون كه از هدايت سود مىبرند و كسى كه هدايت نجويد توصيف نگردد به اين كه خداوند او را هدايت مىكند زيرا كه با وى هدايتى نيست .