كوبيده شده .
إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى لِأُولِي الْأَلْبابِ
( همانا در اين است پندى براى صاحبان خرد ) يعنى در خارج كردن اين كشت به صورت رنگهاى گوناگون به يك آب و نقل آن از حالى به حال ديگر پند و تذكرى است براى صاحبان خردهاى سالم كه اگر انديشه كنند مىفهمند كه براى اينها آفريدگارى بوده و او را مىشناسند و پى به واقعيت آغاز و انجام كار برده و به بعث و نشر يقين مىكنند .
أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ
( آيا پس آن كه خداوند شرح داده سينهء او را بر اسلام ) يعنى آن كه خداوند سينهء او را براى قبول اسلام و استقامت در آن گشاده و گسترده است مانند كسى است كه چنين نباشد ؟ .
شرح صدر به سه گونه مىتواند باشد :
1 - با در دست داشتن دليلهاى قوى كه خداوند قرار داده است كه اين مخصوص علماء است .
2 - با دارا بودن الطافى كه هر آن ، حالى بعد از حالى براى او تجديد شود ، چنان كه خدا مىگويد :
( وَ الَّذِينَ اهْتَدَوْا زادَهُمْ هُدىً )
، « آنان كه هدايت يافتند مىافزايدشان هدايتى - محمد ( ص ) - 17 » .
3 - معنى سوم شرح صدر اين است كه دارندهء آن داراى ادلهء مؤكد بوده و شبهات برايش حل شده باشد و گمانها و افكار را دور ريزد .
فَهُوَ عَلى نُورٍ
( پس اوست بر نورى ) يعنى دلالت و هدايتى .
مِنْ رَبِّهِ
( از پروردگارش ) ، خداوند ادله را به نور تشبيه كرده چون به واسطهء آنها حق شناخته مىشود آن چنان كه به واسطهء نور و روشنى مواضع در دنيا شناخته مىشود . و اين سخن « جبائى » است قتاده گفته مراد از ( نور ) قرآن است كه مؤمنان آن را گرفته و به سوى آن باز مىگردند .