نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 516

مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )

ص٥١٦

نامهء 16 [ 1 ] لفظ به لفظ : براى پهلوها جاى افتادن در خاك آمده سازيد . [ 2 ] دعس ، دعسه بالرّمح ، به نيزه زد او را . [ 3 ] طلحفىّ : ضرب طلحفىّ : سخت . [ 4 ] ترس ، بيم . نامهء 17 [ 1 ] معاويه نامه‌اى به امام نوشت كه جنگ عرب را از پاى در آورده ، ما هر دو از يك خاندانيم بهتر است كه شام را به من بدهى و خود بر عراق حكومت كنى و جنگ پايان يابد . رجوع كنيد به كتاب « وقعهء صفين » ، نصر بن مزاحم ، ص 470 ، و ترجمهء آن ، « پيكار صفين » ، ص 646 ) . [ 2 ] لفظ به لفظ : جنگ ، عرب را خورد . [ 3 ] چون مكه در سال هشتم گشوده شد ، رسول خدا آنان را كه تا آن روز با او جنگيده بودند ، فرمود برويد ، همه‌تان را آزاد كردم ، و بدينجهت خاندان ابو سفيان ، « أبناء الطَّلقاء » لقب دارند . نامهء 18 [ 1 ] بصره ، به سال هفدهم هجرى به دستور عمر ساخته شد ، تا سپاهيانى كه براى فتح ايران به سوى شرق مىروند آنجا را پادگان خود كنند . كوفه نيز در همين سال يا با سالى اختلاف ساخته شد . چنان كه مىدانيم بصره در كنار شط العرب است و نزديك به خليج فارس و بندرى تجارتى است . امّا كوفه در كنار فرات ساخته شده و پيرامون آن زمينهاى زراعتى است چون مردم حجاز براى گشودن حيره و ايران ، داوطلب جهاد شدند ، بر حسب طبيعتى كه بدان خو گرفته بودند ، در يكى از اين دو شهر ساكن گرديدند . آنان كه از مردم مدينه و پيرامون آن بودند ، در كوفه سكونت كردند ، چه اين مردم از صدها سال پيش مرد كشاورزى بودند . امّا آنان كه از مكه و حجاز بودند ، و در كار تجارت و خريد و فروش پيشينه داشتند ، در بصره اقامت كردند ، و بدين ترتيب قريش و هواخواهان آنان بصره را گزيدند ، و انصار و هواخواهانشان كوفه را . با اين توضيح روشن است كه مىبينيم چگونه بصريان ، طرفداران عثمان شدند و كوفيان طرفداران على ( ع ) . مردم كوفه بيشتر انصار بودند و از مدينه ، و مردم بصره بيشتر از تيره‌هاى قريش كه در بارهء گرويدنشان به اسلام ، مخصوصا در نامهء پيشين امام اشارتى رفته است .