و از سخنان آن حضرت است به كميل پسر زياد نخعى
147
[ كميل پسر زياد گفت : امير المؤمنين على بن ابى طالب ( ع ) دست مرا گرفت و به بيابان برد ، چون به صحرا رسيد آهى دراز كشيد و گفت : ] اى كميل ! اين دلها آوند هاست ، و بهترين آنها نگاهدارندهترين آنهاست . پس آنچه تو را مىگويم از من به خاطر دار : مردم سه دستهاند : دانايى كه شناساى خداست ، آموزندهاى كه در راه رستگارى كوشاست ، و فرومايگانى رونده به چپ و راست كه درهم آميزند ، و پى هر بانگى را گيرند و با هر باد به سويى خيزند .
نه از روشنى دانش فروغى يافتند و نه به سوى پناهگاهى استوار شتافتند . كميل ! دانش به از مال است كه دانش تو را پاسبان است و تو مال را نگهبان . مال با هزينه كردن كم آيد ، و دانش با پراكنده شدن بيفزايد ، و پروردهء مال با رفتن مال - با تو - نپايد . اى كميل پسر زياد ! شناخت دانش ، دين است كه بدان گردن بايد نهاد .
آدمى در زندگى به دانش طاعت - پروردگار - آموزد و براى پس از مرگ نام نيك اندوزد ، و دانش فرمانگذارست و مال فرمانبردار . كميل ! گنجوران مالها مردهاند گر چه زندهاند ، و دانشمندان چندان كه
نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 387
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٣٨٧