اينان را فراخ دار ! كه فراخى روزى نيروشان دهد تا در پى اصلاح خود برآيند ، و بينيازيشان بود ، تا دست به مالى كه در اختيار دارند نگشايند ، و حجتى بود بر آنان اگر فرمانت را نپذيرفتند ، يا در امانتت خيانت ورزيدند . پس بر كارهاى آنان مراقبت دار ، و جاسوسى راستگو و وفا پيشه بر ايشان بگمار كه مراقبت نهانى تو در كارهاشان ، وادار كنندهء آنهاست به رعايت امانت ، و مهربانى بر رعيت ، و خود را از كاركنانت واپاى ! اگر يكى از آنان دست به خيانتى گشود ، و گزارش جاسوسان تو بر آن خيانت همداستان بود ، بدين گواه بسنده كن ، و كيفر او را با تنبيه بدنى به دو برسان و آنچه بدست آورده بستان . سپس او را خوار بدار ، و خيانتكار شمار و طوق بدنامى را در گردنش در آر . و در كار خراج چنان بنگر كه اصلاح خراج دهندگان در آن است ، چه صلاح خراج و خراج دهندگان به صلاح ديگران است ، و كار ديگران سامان نگيرد تا كار خراج دهندگان سامان نپذيرد ، كه مردمان همگان ، هزينه خوار خراجند و خراج دهندگان ، و بايد نگريستنت به آبادانى زمين بيشتر از ستدن خراج بود ، كه ستدن خراج جز با آبادانى ميسّر نشود ، و آن كه خراج خواهد و به آبادانى نپردازد ، شهرها را ويران كند و بندگان را هلاك سازد ، و كارش جز اندكى راست نيايد ، و اگر از سنگينى - ماليات - شكايت كردند ، يا از آفتى كه - به كشت - رسيده ، يا آبى كه از كشتهاشان بريده ، يا باران بدانها نباريده يا - بذر زمين - بر اثر غرق شدن يا بى آبى تباه گرديده ، بار آنان را سبك گردان چندان كه مىدانى كارشان سامان پذيرد بدان . و آنچه بدان بار آنان را سبك گردانى بر تو گران نيايد ، چه آن اندوختهاى بود كه به تو بازش دهند ، با آبادانى كه در شهرهايت كنند و آرايشى كه به ولايتها دهند ، نيز ستايش آنان را به خود كشاندهاى و شادمانى كه عدالت را ميانشان گستراندهاى ، حالى كه تكيه بر فزونى قوت آنان خواهى داشت بدانچه نزدشان اندوختهاى : از آسايشى كه
نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 333
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٣٣٣