فرا گرفتن وى را در خود ، بر نتواند تافت . ديدهها او را نخواهد ديد ، و پوششها وى را نتواند پوشيد . به حادث بودن آفريدههايش ، قديم بودن خود را بيان دارنده است ، و با پديد آوردن مخلوقاتش ، هستى خويش را نماينده ، و با همانند بودن آنان به يكديگر بىهمانندى خود را نشان دهنده . خدايى كه در وعدهء خود راست گفتار است ، و از ستم كردن بر بندگان به دور و به كنار . با آفريدگانش به دادكار كند ، و در حكم خود بر آنان با عدل رفتار كند . نوپديد بودن موجودات گواه است كه او هميشه بوده است ، و نشان عجزى كه در آفريدهها نهاده ، توانايى او را نموده است ، و به نيست شدنى كه آفريدگان را از آن ناچار ساخته ، دليل آرد كه خود پاينده است . يگانه است نه به شمار ، هميشه است و به خود پايدار ، برپاست نه با نگاهدار . ذهنها او را - از روى اوصاف - شناسد و به درك او نرسد ، و - نشان خلقت او - هر جا بر وجود وى گواهى دهد ، نه آنكه او تنها در آنجا بود . وهمها او را فرا نگيرد ، بلكه براى آنها - در ديگر آفريدهها - جلوه كرد ، و نماياند كه او را به تصوّر نتوانند در آورد ، و داورى را به عهدهء آنها انداخت - تا بدانند كه او را هرگز چنان كه بايد نتوانند شناخت - . او نه بزرگى است داراى درازا و پهنا و ژرفا گرديده ، و درازى و پهنى و ژرفايى ، او را داراى جسمى بزرگ گردانيده ، و نه تناورى است حدّها آن را به نهايت رسانيده و كالبدى ستبرش گردانيده ، بلكه بزرگى او در مقام و رتبت است ، و عظمت او در قدرت و سلطنت ، و گواهى مىدهم كه محمّد ( ص ) بندهء اوست ، و فرستادهء برگزيدهء او ، و امانتدار پسنديدهء اوست . درود خدا بر او و آل او باد . او را با حجّتهاى الزام كننده فرستاد ، و با پيروزى آشكار ، و راه پديدار . پس رسالت خود را آشكارا رساند ، و - مردم را - به راه راست واداشت و آن راه را بديشان نماياند . نشانهها بر پا كرد براى راه يافتن ، با چراغهايى روشن .
رشتههاى - احكام - اسلام را استوار كرد . و دستآويزهاى آن را محكم و پايدار .
از اين خطبه است در صفت آفرينش گونههاى جانداران
و اگر در بزرگى قدرت و كلانى نعمت - او - مىانديشيدند ، به راه راست باز مىگرديدند ، و از - آتش - سوزان عذاب مىترسيدند ، ليكن دلها بيمار است و بينشها عيبدار . آيا به خردترين چيزى كه آفريده نمىنگرند ، كه چسان آفرينش او را استوار داشته و تركيب آن را برقرار ؟ آن را شنوايى و بينايى بخشيده و
نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 197
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص١٩٧