فرود آمده و بار گسسته . و نشان عبرت دنيا ، اين كه : آدمى بدانچه آرزو دارد ، نزديك مىشود ، و رسيدن اجل رشتهء آرزوى او را مىبرد . نه آنچه آرزو داشت به دست آمده ، و نه آن كه مرگ ، چشم به دو دوخته ، واگذارده است . پاك و منزّه است خدا ! شادى دنيا چه فريبنده است ، و سيرابى آن چه تشنگى آورنده ، و سايهء آن چه گرم و سوزنده . نه آينده - مرگ - را ردّ توان كرد ، و نه گذشته را باز توان آورد . پاك و منزّه است خدا ، چه نزديك است زنده به مرده ، به خاطر پيوستن بدان ، و چه دور است مرده از زنده ، به خاطر بريدن وى از آن ! همانا ، هيچ چيز از بدى ، بدتر نيست جز عقاب آن ، و هيچ چيزى از خوبى ، خوبتر نيست جز ثواب آن ، و هر چيز از دنيا ، شنيدن آن بزرگتر از ديدن آن است ، و هر چيز از آخرت ، ديدن آن بزرگتر از شنيدن آن است . پس بسنده باشد شما را شنيدن ، از آنچه عيان است ، و خبر يافتن ، از آنچه در غيب نهان است . و بدانيد ! آنچه از دنيا بكاهد و بر آخرت بيفزايد ، بهتر است از آنچه از آخرت بكاهد ، و در دنيا زيادت آيد . چه بسيار نقصان يافتهاى كه سود برده ، و زيادت بردهاى كه زيان كرده . آنچه بر شما رواست و بدان مأموريد ، وسيعتر از چيزى است كه شما را از آن بازداشتهاند ، و آنچه بر شما حلال است ، بيش از چيزى است كه بر شما حرام كردهاند . پس آنچه را اندك است ، به خاطر آنچه بسيار است واگذاريد ، و آنچه را بر شما تنگ گرفتهاند ، به خاطر آنچه بر شما فراخ كردهاند به جا مياريد . روزى شما را ضمانت كرده است و شما مأمور به كرداريد . پس مبادا خواستن آنچه برايتان ضمانت شده ، مهمّتر از كارى باشد كه بر عهده داريد . با اين كه به خدا سوگند ، شك بر يقين روى آورده و آن را از ميان برده ، چنان كه گويى به دست آوردن روزى ضمانت شده بر شما واجب است ، و به جاى آوردن آنچه واجب است ، از گردنتان فتاده . پس به كار پيشدستى كنيد ! و از ناگهان رسيدن اجل بترسيد ، كه اميد بازگشت عمر رفته چون روزى از دست شده نيست . آنچه از روزى از دست رفته ، اميد افزودن آن در فردا رود ، و آنچه ديروز از عمر رفته ، اميد نيست كه امروز بازگردد . كه اميد به آينده است و نوميدى با گذشته ، « پس چنان كه بايد ترس از خدا را پيشه گيريد و جز بر مسلمانى مميريد . »
نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 113
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص١١٣