آنگاه على عليه السلام به يارانش نگاهى كرد و پرسيد : آيا اين گونه نبود ؟ گفتند : چرا اى امير مؤمنان همين گونه بود كه تو خود گفتى » . « 1 »
امام چگونه خواستار حقّ خود شد ؟
على عليه السلام نخواست شمشير بردارد و حقّ خويش را برگرداند . كسانى كه در تاريخ زندگى آنحضرت پژوهش كردهاند ، درمىيابند كه امام به دو دليل دست به شمشير نبرد :
نخست : آنكه آنحضرت در ياران خود آمادگى لازم براى چنين كارى نمىيافت . زيرا آنان چنين اقدامى را نوعى ماجراجويى تلقى مىكردند .
دوّم : آنكه آنحضرت بيم آن داشت كه كسانى كه هنوز پرتو ايمان در دلهايشان نفوذ نكرده بود از اسلام رويگردان شوند و به راه ارتداد گام نهند .
على عليه السلام خود در مناسبتهاى مختلف به همين دو عامل اشاره كرده است . از جمله در حديث مفصلى كه بعداً آن را ياد خواهيم كرد ، مىفرمايد : پس به رسول خدا صلى الله عليه و آله عرض كردم اگر خلافت را از من بگيرند ، بايد چه كنم ؟ فرمود :
« اگر يارانى يافتى به سوى آنان بشتاب و با ايشان جهاد كن و گرنه اقدامى مكن و خونت را پاس دار تا درحالى كه مظلوم واقع شدهاى ، به من ملحق گردى » . « 2 »
همچنين آنحضرت در مناسبت ديگرى كه عموماً موضع خود را در قبال قدرت ، پس از بيعت با عثمان شرح مىدهد ، مىفرمايد :
« شما خود نيك مىدانيد كه من به خلافت سزاوارتر از ديگرىام . و به خداى
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، ج 28 ، ص 207 .
( 2 ) - همان مأخذ ، ص 191 .