و زبير و عايشه كه از شديدترين تحريك كنندگان مردم بر ضدّ عثمان و مقدّم داشتن بنى اميّه در حكومت و ثروت توسّط او به شمار مى آمدند ، تفسير كنيم .
مردم با شگفتى مىپرسيدند آيا جنگ طلبان آهنگ بصره را كردهاند ومىخواهند انتقام خون عثمان را از بصريان بگيرند و به خاطر عثمان با آنها بجنگند ؟ !
طبرى به سند خود از مغيرة بن اخنس روايت كرده است كه گفت :
سعيد بن عاص ، در ذات العرق با مروان بن حكم و يارانش رو برو شد و از آنان پرسيد : به كجا مى رويد در حالى كه خون بهاى شما بر شتران سوارند .
( ابن اثير گويد : منظور وى عايشه و طلحه و زبير بود ) . اينان را بكشيد و آنگاه به خانه هايتان باز گرديد و يكديگر را به قتل نرسانيد . امّا مروان و يارانش پاسخ دادند : ما مىرويم تا شايد همه قاتلان عثمان را بكشيم . « 1 »
شايد اينان در پايان سخنانشان اشاره كرده باشند كه هدف آنها از اين حركت درهم كوبيدن عدّهاى به دست عدّهاى ديگر بود تا مگر بدين ترتيب از آنان خلاص شوند . براى تأييد اين نظر مى توان از روايتى كه ابن اثير نقل كرده است ، استفاده نمود . وى مىگويد : مروان بن حكم تيرى به سوى طلحه انداخت و آن تير به پاى طلحه خورد و او را كشت ! « 2 »
اميرمؤمنان على عليه السلام در چندين خطبه به سرشت اين جنگ اشاره كرده
هامش
( 1 ) - في رحاب أئمّة اهل البيت ، ص 22 .
( 2 ) - همان مأخذ ، ص 42 .