عايشه گواهى دهند كه نام اين چاه حوأب نيست . « 1 »
همچنين هنگامى كه زبير قصد كناره گيرى از اين جنگ را داشت ، بار ديگر عبد اللَّه بن زبير پا به صحنه مى گذارد و با فريب دادن پدرش وى را به ميدان نبرد باز مى گرداند . نقش عبداللَّه در اين ميان همچون نقش محمّد بن طلحه بود . مروان بن حكم نيز گاه به گاه وارد صحنه مى شد و بر ادامه جنگ تبليغ و تشويق مىكرد .
بدين ترتيب مى توان از دستهاى پنهانى در پشت شخصيّتهاى ظاهرى جنگ جمل پرده برداشت . اين دستها نشان از هم پيمانى بنى اميّه با برخى از كسانى كه در حكومت طمع بسته بودند داشت . اينان در واقع با پنهان شدن در پشت چهرههاى ظاهرى جنگ جمل ، خود را از چشمها پنهان مى داشتند . و با خود مى گفتند : اگر اينان در اين جنگ به پيروزى دست يابند ، همان امتيازاتى كه در عهد خلافت عثمان از آنها برخوردار بوديم باز هم از آنها برخوردار خواهيم شد ، امّا اگر اينان در اين جنگ شكست بخورند ما به يك تير دو نشان زده ايم . زيرا از يك طرف از سوى مهاجران و انصارى كه براى خلافت دل بسته اند و هر يك ديگرى را براى خلافت تأييد مىكند ، آسوده خاطر مى شويم و از طرف ديگر هيبت آنان در ميان مسلمانان فرو مى ريزد و مردم آنها را كسانى مى پندارند كه در پى برآورده ساختن مصالح و منافع شخصى خويشند .
بدين ترتيب مى توانيم علّت همگامى حزب اموى را در كنار طلحه
هامش
( 1 ) - في رحاب أئمّة اهل البيت ، ص 25 .