چهارصد سال قبل از زبيده موجود بوده است . » « 1 »
جكسون كمى بعد مىنويسد : « در تبريز از زير زمين سكههايى بيرون مىآيد . من يك مهر و چند سكه مربوط به دورهء ساسانى و پارفيا را ديدم . اين مهر را قطعا مىتوان به دورهء هخامنشيان مربوط دانست . . . مهر به شكل تخممرغ بود . اندازهء آن بيست و پنج ميليمتر بود . در اين مهر سنگ سرخ ياقوتى بود كه بر آن تصوير شاه يا جنگاورى حك شده بود . او با خنجرى دو تيغه در حال كشتن حيوان وحشى عجيب الخلقهاى بود . اين تصوير به تصاوير روى سنگهاى تخت جمشيد شبيه است . » « 2 »
جكسون ادامه مىدهد : « ظريفكارى روى اين مهر ثابت مىكند كه اين مهر بعدها بر اساس تصاوير ديگر ساخته نشده است . هيچ دليلى براى جعلى بودن آن وجود ندارد . » « 3 »
جكسون نشان مىدهد كه پژوهشگرانى همچون ويليام هيزوارد دانشمند امريكايى انتساب اين مهر به هخامنشيان را تصديق مىكنند . « 4 » بدين ترتيب انتساب اين سكهها به ساسانيان و پارفيا و مهر به هخامنشيان « 5 » ، اين امكان را فراهم مىآورد كه احتمال دهيم ، تبريز در سدههاى هفتم تا چهارم پيش از ميلاد وجود داشته است .
نظراتى دربارهء قدمت شهر تبريز ابراز شده است . نادر ميرزا مىنويسد كه تبريز پيش از سدهء هشتم جايى آباد بود و حصار داشت . « 6 » مينورسكى براساس قرار دادن واژهء « داورژ » اين شهر را به دورهء پارفيا و حتى پيش از ساسانيان منسوب مىداند . « 7 » احمد كسروى تبريز را در فهرست قديمىترين شهرها آورده است . « 8 » جمال الدين فقيه دانشمند ايرانى معاصر اشاره مىكند كه تبريز حتى مىتواند از قديمىترين و نامدارترين شهرهاى ماد به شمار آيد . « 9 »
نظر دانشمندانى كه نامشان ذكر شد ، به استثناى جكسون ، بىاساس بوده و مبتنى بر مدرك و دليلى نيست . آنچنانكه معلوم است هيچ شهرى به يكباره پديد نمىآيد و شرايط اقتصادى و
هامش
( 1 ) . سفرنامهء جكسون ، ترجمهء منوچهر اميرى ، تهران ، 1352 ، ص 57 ، 70 .
( 2 ) . همان .
( 3 ) . همان .
( 4 ) . همان .
( 5 ) . هخامنشيان از 550 - 331 ق م . و اشكانيان از 248 ق م . - 227 م . حكمرانى كردند .
( 6 ) . نادر ميرزا ، همان ، ص 18 .
( 7 ) . مينورسكى ، همان ، ص 7 .
( 8 ) . احمد كسروى ، آذرى يا زبان باستان آذربايگان ، تهران ، 1304 ، ص 4 .
( 9 ) . جمال الدين فقيه ، آتروپاتكان و نهضت ادبى ، تهران ، 1346 ، ص 23 .