فصل دوم تاريخ تبريز در دورهء باستان و ميانه
پيرامون نام و گذشتهء شهر تبريز
زمان پيدايش و موقعيت اوليهء تبريز تاكنون مشخص نشده است . در منابع علمى و تاريخى به نظرات متفاوتى پيرامون اين مسئله برمىخوريم . صرفنظر از اينكه بسيارى از منابع سدههاى ميانه ، بناى تبريز را مربوط به زبيده خاتون همسر هارون الرشيد دانستهاند ، مسئله پيدايش آن همواره محل بحث بوده است . « 1 »
تاورنيه و شاردن اكباتان قديم « 2 » ماد ، و سبئوس مورخ ارمنى شهر كازا را به جاى تبريز حساب كردهاند . گيز سفير انگليس كه در 1216 ق . ( 1801 م . ) همراه سر جان ملكم به ايران آمده بود ، نوشته است كه تبريز همان شهر قديمى كازا است . « 3 » تقريبا چهل سال بعد از گيز ، فلاندن كه از طرف دولت فرانسه به ايران آمده بود ، ضمن بحث از تاريخ باستان اينگونه بيان كرده است كه كسانى نام قديم تبريز را به صورت كابريك ، اكباتان و كازا ذكر كردهاند . « 4 »
نويسندگانى كه نامشان ذكر شد ، موقعيت تبريز را به درستى مشخص نكردهاند . در واقع تبريز
هامش
( 1 ) . تيمور نيز گفته بود تبريز چنان قدمتى دارد كه هيچكس نمىداند چه زمانى به وجود آمده است . به نقل از منم تيمور جهانگشا ، ص 127 ؛ نك : احمد كاويانپور ، تاريخ عمومى آذربايجان ، آسيا ، تهران ، 1346 .
( 2 ) . تاورنيه ، ص 66 ؛ شاردن ، همان ، ج 2 ، ص 412 - 413 .
( 3 ) . نك : مرآت البلدان ناصرى ، ص 362 .
( 4 ) . همان ، ص 341 .