حقيقت شرط : در قاموس اللغة وأقرب الموارد در مادة شرط آمده است :
" الشرط إلزام الشئ والتزامه في البيع ونحوه " يعنى شرط عبارت است از تعهد به
شئ در بيع ونحو آن . وبر همين أساس علامه شيخ انصارى مىگويد : " شرط
به معنى التزام وتعهد تبعي است كه در ضمن عقد مىباشد " ( 1 ) .
بعضي از محققين نيز شرط را به معنى ربط بين دو شئ دانسته . وگفته صاحب
قاموس وأقرب الموارد را تأييد كرده اند ( 2 ) .
محقق ايروانى ( رحمه الله ) نيز مىگويد : " شرط از نظر عرف عبارت است از تقيد امرى
به امر ديگر يا تكوينا يا به جعل جاعل " ( 3 ) . بنابر اين أقوال ، شرط عبارت است از
امرى كه متعاقدين در ضمن عقد بدان متعهد وملتزم مىشوند . از اين جهت التزام
وتعهد ابتدائي را شرط نمىگويند : در مقابل ، بعضي ديگر از لغويين " شرط " را به
معنى مطلق التزام وتعهد دانسته اند . در المنجد مىگويد : " الشرط " مصدر است به
معنى مطلق تعهد والتزام مىباشد . فرهنگ معين " شرط " را به معنى قرار ، پيمان ،
عهد ، تعلق امرى به امر ديگر دانسته است .
علامه شيخ انصارى در مبحث شروط مىگويد : " شرط در عرف به دو معنى
آمده است :
الف - به معنى حدثى ، يعنى مطلق تعهد والتزام .
هامش
( 1 ) مكاسب : 216 .
( 2 ) مصباح الفقاهة 2 : 142 .
( 3 ) حاشية مكاسب ، بحث خيارات : 61 .