و فرمود : « همانا ؛ براى دلها ، إقبال و إدبارى است ! بنابراين ؛ هرگاه إقبال كرد ، آن را بر نافلهها وادار كنيد ! و هرگاه ؛ إدبار نمود ، بر ( واجبات و ) فرائض ، منحصرش كنيد !
نهج البلاغه ، شرح عبده ( چاپ مصر ) جزء سوّم ، كلمه قصار 312
إمام صادق عليه السّلام فرمود : « همانا ؛ دل ، زنده مىشود و ميميرد ! بنابراين ؛ هرگاه زنده شد ، به نوافل و مستحبّات ، تربيتش كن . و هرگاه مرد ، ( همچنان ) بر واجبات و فرائض ، منحصرش كن ! »
كتاب روضهء بحار ، جلد 78 : 278 از كتاب الأربعين ( مخطوط )
و از محمّد بن موسى برقى ، از علىّ بن محمّد ماجيلويه ، از برقى ، از پدرش ، از محمّد بن سنان - مرفوعا - روايت است كه ؛ أمير المؤمنين عليه السّلام فرمود :
« شگفتانگيزترين چيزها - در إنسان - قلب او است . و براى آن ، موادّى از حكمت است و أضدادى از خلاف آن :
اگر ؛ اميد ، بر آن روى آورد ! طمع ، خوار و ذليلش كند . و اگر ؛ طمع ، او را برانگيخت ! حرص و آز ، نابودش كند . و اگر ؛ يأس و نوميدى بر او مسلّط شد ! تأسّف و اندوه ، ويرا ميكشد . و اگر ؛ غضب بر او عارض شد ! غيظ ، بر او شديدا روى آورد ! . و اگر ؛ بخشنودى و رضا ، سعادت يافت ! خويشتندارى ، از يادش رود . و اگر ؛ خوف و هراس ، او را دريابد ! إحتراز و كنارهگيرى ، مشغولش كند ! . و اگر ؛ أمنيّت ، او را - گسترده - فرا گيرد ! غرور و خودباختگى ، او را بربايد ! . و اگر ؛ نعمت و كرم ، بر او تجديد شود ! عزّت و شوكت ، او را فرا گيرد . و اگر ؛ به او مصيبت ( و بلائى ) رسد ! جزع و بيتابى ، رسوايش سازد . و اگر ؛ مالى را استفاده برد ! بىنيازى و غنا ، بطغيانش وادارد . و اگر ؛ فقر و فاقه او را بگزد ! گرفتارى و بلا ، مشغولش كند ! . و هرگاه ؛ به او گرسنگى فشار آورد ! ضعف و ناتوانى ، از پايش درآورد . و هرگاه ؛ به سيرى ، زيادهروى كند ! پرخورى و شكمبارگى ، راه نفس را بر او ببندد ! .
پس ؛ هركوتاهى ، برايش مضرّ است ! و هرزيادهروى ، برايش مفسدهانگيز ! »
روضهء كافى : 21 و بحار ، جلد 70 : 52
* * *
تفسير فاتحة الكتاب ( فارسى ) — صفحة 159
مساهمون: الشيخ عبد الحسين الأميني (العلامة الأميني)
ص١٥٩