ترجمه :
به نام خداوند بخشندهء بخشايشگر .
قسم به روز در آن هنگام كه آفتاب برآيد ( و همه جا را فرا گيرد ) . ( 1 )
و سوگند به شب در آن هنگام كه آرام گيرد . ( 2 )
كه خداوند هرگز تو را وانگذاشته و مورد خشم قرار نداده است . ( 3 )
و مسلّما آخرت براى تو از دنيا بهتر است . ( 4 )
و به زودى پروردگارت آن قدر به تو عطا مىكند كه خشنود شوى . ( 5 )
آيا تو را يتيم نيافت و سپس پناه داد . ( 6 )
و تو را گمشده يافت و هدايت كرد . ( 7 )
و تو را فقير يافت و بىنياز نمود ( 8 )
حال كه چنين است يتيم را تحقير مكن . ( 9 )
و سؤال كننده را از خود مران . ( 10 )
و نعمتهاى پروردگارت را بازگو كن . ( 11 )
تفسير :
وَ الضُّحى
؛ در معناى آن دو وجه است :
1 - خداوند سبحان به وقت « ضحى » كه اول روز است سوگند ياد كرده است .
2 - به قولى مقصود از « ضحى » تمام روز است مانند آيهء
أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنا ضُحًى
؛ « كه عذاب ما ، روز به سراغشان بيايد » . ( اعراف / 98 ) در مقابل قول خداوند : بياتا ، كه مراد عذاب در شب است .
وَ اللَّيْلِ إِذا سَجى
؛ در معناى آيه دو وجه است :
1 - سوگند به شب هر گاه آرام گيرد و تاريكىاش راكد شود و به شبى كه از باد آرام باشد ( ليلة ساجية ) گويند .
2 - به قولى ، منظور آرامش مردم و صداها در آن شب است .
ما وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَ ما قَلى
؛ جواب قسم است ، يعنى [ اى محمد ] پروردگارت تو را ترك نكرد همانند شخصى كه وداع مىكند ، و توديع مبالغهء در ترك است زيرا كسى كه با تو وداع مىكند در ترك تو مبالغه كرده است .
روايت شده كه چند روزى وحى از حضرت قطع شد و مشركان گفتند كه