بر مىشمارد و اين كه از آغاز كار خود ، از آن نعمتها بىبهره نبوده است تا كسى كه انتظار كرم خدا را دارد گذشته را ملاك قرار دهد و خود را با آن قياس كند .
أَ لَمْ يَجِدْكَ يَتِيماً فَآوى
؛ « يجدك » از وجود به معناى علم است و « ك » و يتيما هر دو منصوب و مفعول « وجد » مىباشند يعنى آيا تو يتيم نبودى چرا كه پدر محمد صلّى اللَّه عليه و آله درگذشت در حالى كه او جنين و در رحم مادر بود يا اندكى پس از ولادت آن حضرت درگذشت بنا به اختلاف روايات ، و مادرش درگذشت در حالى كه آن حضرت دو ساله بود پس خداوند او را به وسيلهء جدش عبد المطّلب پناه و مكان داد و پس از فوت عبد المطّلب به وسيلهء عمويش ابو طالب ، و حضرت را در دل ابو طالب محبوب ساخت تا آنجا كه او را از تمام فرزندان خود بيشتر دوست مىداشت پس او را سرپرستى و تربيت كرد و چون عبد المطّلب درگذشت حضرت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله هشت ساله بود .
وَ وَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدى
؛ تو را « پيش از نزول وحى » از علم به شرايع غافل يافت مانند آيهء :
ما كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتابُ وَ لَا الْإِيمانُ
؛ « تو پيش از اين نمىدانستى كتاب و ايمان چيست ( و از محتواى قرآن آگاه نبودى ) » . ( شورى / 52 ) .
[ شأن نزول ]
روايت شده كه حليمه دايهء پيامبر هنگامى كه او را از شير برگرفت و او را مىآورد تا به عبد المطّلب برگرداند نزديك مكّه او را گم كرد پس عبد المطّلب [ به جستجوى او ] بيرون آمد و خداوند سبحان را خواند پس صدايى بلند شد و جاى او را معيّن كرد « 1 » .
همچنين روايت شده كه آن حضرت در زمان كودكىاش در يكى از درّههاى مكّه
هامش
( 1 ) -
روى انّ حليمة ضئيره اضلّته عند باب مكّة حين فطّمت و جاءت به لتردّه على عبد المطّلب فخرج عبد المطّلب و دعا اللَّه سبحانه فنودى و اشعر بمكانه .