اوست .
وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ
؛ اين آيه تهديدى براى آنها [ اصحاب اخدود ] است .
إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ
؛ يعنى اصحاب اخدود كه مؤمنان را سوزاندند و با آتش كيفر دادند .
فَلَهُمْ عَذابُ جَهَنَّمَ
؛ در آخرت براى آنها در برابر كفرشان عذاب جهنّم است .
وَ لَهُمْ عَذابُ الْحَرِيقِ
؛ در معناى اين جمله دو احتمال است :
1 - در دنيا براى آنها عذاب سوختن در آتش است ، چون روايت شده كه آتش [ آتشى كه براى مؤمنان افروخته بودند ] به خودشان برگشت و آنها را سوزاندند .
2 - ممكن است مقصود آيه اين باشد : كسانى كه مؤمنان را بطور كلى آزار دادند در آخرت دو كيفر دارند كيفرى در برابر كفرشان و كيفرى به خاطر آزار دادن مؤمنان .
إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ
؛ بطش ، مؤاخذه كردن خدا به عذاب است و چون به [ شديد ] توصيف شده ناراحتى و عذابش دو برابر است .
إِنَّهُ هُوَ يُبْدِئُ وَ يُعِيدُ
؛ در معناى اين آيه دو وجه است :
1 - خداوند است كه عذاب را آغاز مىكند و اعاده مىفرمايد به اين معنى كه آنان را در دنيا و آخرت مؤاخذه و عذاب مىكند .
2 - تهديدى براى كافران است به اين كه كفّار را بر مىگرداند [ در آخرت ] چنان كه در آغاز آنها را آفريد تا كيفرشان دهد چرا كه نعمت آفريدن را سپاس نگذاشتند و برگرداندن در قيامت را انكار كردند .
وَ هُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ
؛ خداوند ودود ، ذاتى است كه نسبت به بندگان مطيعش عملى را انجام مىدهد كه شخص ودود انجام مىدهد .
ذُو الْعَرْشِ الْمَجِيدُ
؛ « مجيد » مجرور قرائت شده بنا بر اين كه صفت براى عرش باشد و منظور از مجد بزرگى و بلندى مقام عرش است چنان كه مجد خدا عظمت