فتنفعه ؛ به رفع قرائت شده بنا بر اين كه عطف بر يذكّر باشد و منصوب قرائت شده بنا بر اين كه جواب براى ( لعلّ ) باشد .
فَأَنْتَ لَهُ تَصَدَّى
؛ تصدّى در اصل ( تتصدّى ) است يعنى با روى آوردن به او [ شخص ثروتمند ] به وى بپردازى و با ادغام ( تاء ) در ( صاد ) نيز قرائت شده است .
حضرت باقر عليه السّلام ( تصدّى و تلهّى ) هر دو را به ضمّ ( تاء ) قرائت كرده است . يعنى انگيزهاى تو را به پرداختن به ثروتمند فرا مىخواند چرا كه به مسلمان شدنش سخت علاقه دارى و كار بزرگان قريش تو را از ( ابن امّ مكتوم ) باز مىدارد .
وَ ما عَلَيْكَ أَلَّا يَزَّكَّى
؛ بر تو باكى نيست [ اگر مسلمان نشد ] يا در پاك شدن كافر با اسلام آوردن ؛ چيزى بر تو نيست تنها وظيفهء تو رساندن پيام و احكام است .
وَ أَمَّا مَنْ جاءَكَ يَسْعى
؛ امّا آن كسى كه نزد تو مىآيد و در طلب خير تلاش مىكند در حالى كه از خدا مىترسد يا از كافران و آزارشان بيم دارد .
فَأَنْتَ عَنْهُ تَلَهَّى
؛ تو بجاى پاسخ دادن به او [ ابن امّ مكتوم ] سرگرم سخن گفتن با ديگران مىشوى « تلهّى » از لهى عنه و تلهّى است .
كَلَّا إِنَّها تَذْكِرَةٌ
؛ كلّا منع پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله از تكرار آن عمل است و آن آيات قرآنى موعظهاى است كه لازم است از آن پند گرفته شود .
فَمَنْ شاءَ ذَكَرَهُ
؛ هر كس بخواهد آن را حفظ كند و به فراموشى نسپارد ، ضمير در فعل [ ذكر ] را به اين دليل مذكّر آورده كه تذكره به معناى [ ذكر ] است .
فِي صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ
؛ « فى صحف » صفت براى ( تذكره ) است يعنى قرآن كه تذكره است در كتابهايى كه از لوح محفوظ نسخه بردارى شده ثبت گرديده و در پيشگاه خدا بزرگ و گرامى است .
بعضى گفتهاند : منظور كتب انبياست مانند آيهء :
إِنَّ هذا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولى
؛ « اين دستورات در كتب آسمانى پيشين آمده است » . ( اعلى / 18 ) .
مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ
در آسمان رفعت و بلندى دارد يا پر ارج و و الا مقدار است و از مسّ و