لغزشى شمرده نمىشود زيرا اگر انسان بعضى از لذّتها را با دليل يا بدون دليل بر خود حرام كند زشت نيست و لغزش محسوب نمىشود و شايد سرزنش حضرت بر اين كار از آن جهت بوده كه كار شايستهتر را ترك كرده است و به كسى كه عمل مستحبّى را ترك كرده خوب است گفته شود چرا آن كار را انجام ندادهاى ؟
قَدْ فَرَضَ اللَّهُ لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمانِكُمْ
؛ يعنى براى شما كفّاره سوگندهايتان را مقرّر فرموده است .
از مقاتل روايت است كه خدا به پيامبر خود امر كرد كه كفّارهء سوگندش را بپردازد و به كنيزش رجوع كند پس بندهاى آزاد كرد و به ماريه رجوع فرمود .
از حسن روايت شده كه حضرت كفّاره نپرداخت و آيه براى آموزش دادن [ حكم ] به مؤمنان است .
در حديث است كه اگر سه فرزند از كسى بميرد آتش [ دوزخ ] به او نمىرسد مگر به اندازه كفّار قسم كه اندك است .
مانند گفتهء ذى الرّمه : قليلا كتحليل الألّى ، « 1 » و گفته شده تحليل ، به معناى شرع لكم الاستثناء است خدا استثنا را براى شما مقرّر فرمود و گرفته شده از گفتهء عرب است حلّل فلان عن يمينه ، هر گاه در آن استثنا كند به اين كه در دنبالهء قسم بگويد انشاء اللَّه تا خلف قسم نشود .
وَ اللَّهُ مَوْلاكُمْ
؛ خدا سرور و سرپرست كارهاى شماست و مصلحت شما را مىداند و حكيمى است كه به مقتضاى حكمت برايتان قانون وضع مىكند ، و بعضى گفتهاند :
« موليكم » يعنى از خودتان به شما سزاوارتر است بنا بر اين خير خواهى او براى شما سودمندتر از خير خواهى خود شماست .
هامش
( 1 ) - اندكى مانند كفّارهء سوگند ، كفاره قسم با توجه به آيه 89 سورهء مائده عبادت است از : اطعام ده مسكين ، لباس پوشاندن بر ده نفر ، يا آزاد كردن يك بنده ، و كسى كه هيچ كدام از اينها را نداشته باشد سه روز روزه مىگيرد تفسير نمونه ، ج 5 ، ط 61 - م .