ساختن پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله گرفتهايد توبه كنيد كه دلهايتان گناهكار است « تظاهر » به تشديد ( ظاء ) و بدون تشديد قرائت شده است و در صورت تشديد اصل آن تتظاهرا بوده و با ادغام و حذف ( تاء ) مخفّف شده است .
و اين كه شما دو زن همكارى كرديد كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله را بيازاريد و ناراحتش كنيد .
وَ إِنْ تَظاهَرا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلاهُ
؛ اگر حفصه و عايشه معاونت بر آزار پيامبر كنند چنان نيست كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله پشتيبان نداشته باشد در حالى كه خدا پشتيبان اوست يعنى عهدهدار حفظ و يارى پيامبر است و علاوهء بر آن اعلام مىدارد كه يارى دادن پيامبر ارادهء خداست و ذات مقدس حق ، خود حفظ پيامبر را بر عهده گرفته است .
وَ جِبْرِيلُ وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِينَ
؛ جبرئيل فرشتهاى در رأس كرّوبيان است و خداوند در ميان فرشتگان نام او را همراه نام خود آورده تا موقعيّت جبرئيل را در پيشگاه خود اعلام داشته و براى او بزرگداشتى باشد و منظور از صالح المؤمنين مؤمنانى هستند كه درستكارند .
از سعيد بن جبير روايت شده كه منظور مؤمنانى هستند كه از نفاق مبرّا باشند « 1 » .
از قتاده روايت است كه منظور پرهيزگارانند و ممكن است « صالح » مفردى باشد كه از آن اراده جمع شده است چنان كه گويند : لا يفعل هذا الصّالح من النّاس كه مقصود جنس صالح است يعنى كسانى از مردم كه صالح باشند و ممكن است در اصل صالحوا المؤمنين ( با واو ) بوده و بدون « واو » نوشته شده است و از طريق شيعه و سنى روايت شده كه چون اين آيه نازل شد پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله دست على عليه السّلام را گرفت و فرمود : اى مردم اين است صالح المؤمنين .
وَ الْمَلائِكَةُ بَعْدَ ذلِكَ ظَهِيرٌ
؛ و فرشتگان با اين كه عددشان بسيار است پس از يارى خدا و جبرئيل و صالح المؤمنين گروهى هستند كه پشتيبان پيامبرند و گويى در
هامش
( 1 ) - و عن سعيد بن جبير ، من برى منهم من النفاق .