لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ
؛ سپس خداوند علّت و حكمت آن را با اين آيه بيان فرموده كه براى از دست دادن نعمتهاى دنيا تأسف نخوريد و به آنچه خداوند از دنيا به شما داده شادمان نشويد يعنى در صورتى كه شما مىدانيد هر چيزى ( در عالم ) اندازهگيرى شده و در پيشگاه خدا ( لوح محفوظ ) نوشته شده است ، اندوهتان بر آنچه از دست دادهايد و شادمانيتان بر آنچه به شما داده شده است ، كم خواهد شد .
وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ
؛
« بِما آتاكُمْ »
نيز قرائت شده و از « إيتاء » و « اتيان » گرفته شده است . همچنين هر گاه دانستيد كه هيچ چيز از ( متاع ) دنيا باقى نمىماند براى آن تلاش نمىكنيد و به كارهاى آخرت كه با دوام است و از بين نمىرود اهتمام مىورزيد .
وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ
؛ زيرا هر كسى به زخارف دنيا شاد شود و در نزد او بسيار ارج داشته باشد ، به آن فخر بفروشد و بر مردم تكبّر كند .
الَّذِينَ يَبْخَلُونَ
؛ بدل از
« كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ »
است و گويى خداوند فرموده است :
خدا كسانى را كه بخل مىورزند و مردم را به بخل وا مىدارند و به آن تشويق مىكنند دوست ندارد . و تمام اينها نتيجهء شادمانى آنها به زيور دنياست .
وَ مَنْ يَتَوَلَّ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ
؛ هر كس از اوامر و نواهى خدا روى بگرداند خدا از او و طاعتش بىنياز است خدايى كه در تمام كارهايش ستوده است .
فإنّ اللَّه الغنىّ [ بدون هو ] نيز قرائت شده است .
بِالْبَيِّناتِ
؛ منظور دليلها و معجزهها و كتاب وحى و آنچه مردم از حلال و حرام بدان محتاجند .
الْمِيزانَ
؛ منظور عدل است و گويند ميزان همان ترازويى است كه دو كفّه دارد .
روايت شده كه جبرئيل عليه السّلام ميزان را نازل ساخت و به نوح عليه السّلام داد و گفت : به قوم