الهى كردند .
ثُمَّ يَهِيجُ فَتَراهُ مُصْفَرًّا
؛ سپس خشك مىشود و به زردى مىگرايد و خميده و شكسته مىشود .
وَ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ شَدِيدٌ
؛ در آخرت امور بزرگى است كه همان عذاب سخت و آمرزش و خشنودى خداست .
سابِقُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ
؛ به آمرزش پروردگارتان كه رهايى بخش از عذاب سختى است مبادرت كنيد مانند مبادرت كسانى كه با حريفان خود در اسب دوانى مسابقه مىگذارند .
وَ جَنَّةٍ عَرْضُها كَعَرْضِ السَّماءِ . . .
؛ و به بهشتى كه عرض آن مانند عرض آسمانهاى هفتگانه و زمينهاى هفتگانه است ( سبقت بگيريد ) علّت اين كه عرض در آيه ذكر شده و طول ذكر نشده آن است كه هر چه عرض دارد طول هم دارد و عرض از طول كمتر است و هر گاه عرض بهشت مانند آسمانها و زمين باشد از طول آن فقط خدا آگاه است و بس .
از حسن [ بصرى ] روايت است كه خدا بهشت را نابود مىكند آن گاه به همان صورتى كه وصف كرد بر مىگرداند از اين رو درست است آن را وصف كند به اين كه عرضش مانند آسمان و زمين است « 1 » .
أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ
؛ براى مؤمنانى كه آن وعدهء بهشت و آمرزش را تصديق دارند آماده و ذخيره شده است .
ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ
؛ بهشت فضل و بخشش خداست چون عواملى كه انسان را به ثواب مىرساند تكليف و مال بخشيدن و اطاعت كردن است ، و تمام الطاف ، بخششى است كه خدا به هر كس بخواهد مىدهد و آنها مؤمنانند .
هامش
( 1 ) - عن الحسن - ان اللَّه يفنى الجنة ثمّ يعيدها على ما وصفه فلذلك صحّ و صفها بان عرضها كعرض السّماء و الارض .