آسان قرار داديم بدين گونه كه آن را از پندهاى كامل و منعهاى كافى پر كرديم آيا پندگيرندهاى هست ؟
وَ نُذُرِ
؛ يعنى تهديدى است كه براى آنها عذاب آورد پيش از اين كه عذاب نازل شود يا عذاب كردن آنان تهديدى براى انسانهاى پس از آنهاست .
رِيحاً صَرْصَراً
؛ بادى كه سخت مىوزد ، يا بسيار سرد است از « صرّ » به معناى سردى .
فِي يَوْمِ نَحْسٍ
؛ در روزى شوم .
مُسْتَمِرٍّ
؛ شومى آن مداوم بود و دربارهء آنها استمرار داشت تا هلاكشان كرد يا نسبت به بزرگ و كوچكشان استمرار داشت تا انسانى از آنها باقى نماند اين عذاب در روز چهارشنبه آخر ماه بود كه ديگر بر نمىگردد اين مطلب از حضرت باقر عليه السّلام روايت شده است .
تَنْزِعُ النَّاسَ
؛ اين باد مردم را از زمين مىكند .
كَأَنَّهُمْ أَعْجازُ نَخْلٍ مُنْقَعِرٍ
؛ يعنى مرده بر روى زمين مىافتادند و داراى هيكلهاى بلند و بزرگ بودند گويى ريشههاى درختان خرمايى هستند كه كنده شدهاند ، گويند :
دليل تشبيه اين است كه باد سرهاى آنها را قطع كرده و جسدهايى بىسر بودند ، صفت نخل را به عنايت لفظ نخل مذكّر آورده است و اگر از باب حمل بر معنى ، صفت مؤنّث نيز مىآورد جايز بود چنان كه فرموده است :
أَعْجازُ نَخْلٍ خاوِيَةٍ
؛ « [ آن قوم ] همچون تنههاى پوسيده و تو خالى درختان نخل [ هلاك شده بودند ] » ( حاقه / 7 ) .
فَقالُوا أَ بَشَراً مِنَّا
؛ « بشرا » منصوب به فعلى ( انكر ) است كه « نتّبعه » آن را تفسير مىكند آنها ناخوشايند مىشمردند كه از انسانى همجنس خودشان پيروى كنند و تعبير به منّا كردند تا مماثلت و همانندى قوىتر باشد .
« منّا » تكذيب كنندگان صالح پيامبر « منّا » گفتند تا همانندى قوىتر باشد و بر