« كَبائِرَ الْإِثْمِ »
به معناى گناه بزرگ نيز قرائت شده است .
« وَ الْفَواحِشَ »
جمع « فاحشه » است .
اللَّمَمَ
؛ و آن گناه كوچك است و از همين ريشه است « لمم » به معناى رسيدن جنون به كسى ؛ و المّ الرجل بالمكان ، هر گاه شخص در آنجا كم توقّف كند و المّ بالطعام ، هر گاه كم بخورد
« إِلَّا اللَّمَمَ »
استثناى منقطع يا صفت است گويى خداوند فرموده است گناهان كبيرهاى كه غير از گناه صغيره است ، گفته شده منظور از « لمم » نگاه به نامحرم و چشمك زدن و بوسيدن و گناهان كوچك كمتر از زناست .
از سدى روايت شده كه منظور از « لمم » گناهى است كه به دل خطور كند « 1 » .
از كلبى نقل شده كه منظور از « لمم » گناهى است كه خدا براى آن حدّ و كيفرى معيّن نكرده است « 2 » .
إِنَّ رَبَّكَ واسِعُ الْمَغْفِرَةِ
؛ رحمت الهى شامل تمام گناهان مىشود و خداوند از بخشش گناهان دريغ نمىكند .
إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ
؛ يعنى هنگامى كه خداوند پدرتان آدم را از پهنهء زمين آفريد .
وَ إِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ
؛ آن گاه كه شما در رحم مادرانتان بوديد مىدانست كه سرشت شما به گناه كوچك مايل است .
فَلا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ
؛ خودتان را به پاكى از گناهان نسبت ندهيد و نستاييد چون خداوند پاكان و پرهيزكاران شما را از اوّل تا آخر مىشناسد .
گفته شده : گروهى بودند كه كارهاى نيك انجام مىدادند آن گاه مىگفتند نمازمان و زكاتمان و روزهمان و عبادتهايمان ، پس اين آيه نازل شد و اين در صورتى است كه به صورت خود پسندى و ريا كارى در عمل باشد .
هامش
( 1 ) - عن السدى ، الخطرة من الذنب .
( 2 ) - عن الكلبى ، كل ذنب لم يذكر اللَّه عليه حدا و لا عقابا . مؤلف ، حديث را از تفسير كشاف ، ج 4 ، ص 427 ، نقل كرده و در آنجا [ حدّا و لا عذابا ] آمده است - م .