مىشود ، و مىتواند مقصود خداوند رحمت عام خود باشد به اين معنى كه باران را فرو مىفرستد و ديگر رحمتهاى گستردهاش را در اختيار بشر قرار مىدهد .
و ما بثّ ؛ مىتواند هم مجرور و هم مرفوع باشد بنا بر اين كه به مضاف اليه يا مضاف عطف شود .
فيهما ؛ خداوند تعبير به « فيهما » فرموده با اين كه جنبندگان در زمين هستند زيرا ممكن است چيزى به تمام آنچه ذكر شده ( آسمان و زمين ) نسبت داده شود اگر چه با بعضى از آن همراه باشد ، مانند اين آيه :
يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجانُ
؛ « از آن دو لؤلؤ و مرجان خارج مىشود » . ( رحمان / 22 ) و حال آن كه مرواريد و مرجان از نمك بيرون مىآيد .
وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ
؛ با توجه به اين كه ضمير در « فيهما » به آسمان و زمين برمىگزيند گردد و « دابة » بر فرشتگان اطلاق شده ، جنبيدن فرشتگان به اين دليل است كه هم پرواز مىكنند و هم راه مىروند چنان كه انسان به آن متّصف مىشود و بعيد نيست كه در آسمانها موجوداتى باشند كه در آن راه بروند همانطور كه انسان در روى زمين راه مىرود .
فَبِما كَسَبَتْ
؛ بما كسبت بدون ( فاء ) نيز قرائت شده و در قرآنهاى مردم مدينه چنين است بنا بر اين كه « بما كسبت » خبر مبتدا ما اصابكم باشد بىآن كه معناى شرط داشته باشد و آيه به مجرمان اختصاص يابد و مانعى ندارد كه برخى از كيفر مجرمان را خدا در دنيا بدهد و بعضى را عفو كند و اما كسانى مانند معصومين يا اطفال غير مكلف و ديوانگان كه جرمى ندارند هر گاه دچار دردهايى چون بيمارى و جز آن شوند . براى اين است كه خدا عوض آن را در اخرت به آنها بدهد و نيز آنچه خدا مصلحت بداند . از على عليه السلام از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله روايت شده كه فرمود بهترين آيه در قرآن اين آيه است يا على هيچ خراش چوبى يا لغزش قدمى براى آدمى پيش نمىآيد مگر در مقابل گناهى كرده است . و اما گناهانى را كه خدا در دنيا عفو كرده ، كريمتر از